Stel dat u zelf in aandelen zou beleggen, neemt u dan genoegen met maximaal 6 procent rendement? Mij lijkt van niet. Toch is dat wel wat u van Nederlandse pensioenfondsen vraagt als u de komende weken instemt met het voorstel van Minister Donner.
Van Donner heeft u onlangs twee brieven ontvangen.
Toekomstschets pensioenfondsen
Eén met een toekomstschets van ons pensioenstelsel, op basis van de unanieme adviezen van de commissies Frijns en Goudswaard. En één waarin Donner, op basis van een verdeeld advies van de Commissie-Don, voorstelt de maximale rendementsverwachtingen van aandelen fors te verlagen, naar 6,5 procent per jaar.
Er zijn ten minste vier goede redenen om hier niet mee in te stemmen.
Ten eerste is het zeer curieus dat Donner dit voorstel niet in samenhang behandelt met het zinvolle advies van de commissies Frijns en Goudswaard. Dat wordt immers over de verkiezingen heengetild. Het controversiële advies van de commissie Don wil de minister wel nog even snel door uw Kamer laten afkaarten.
Maximale rendementverwachting
Ten tweede deugt de onderbouwing van de maximale rendementsverwachting van 6,5 procent niet. De Commissie Don bepaalde het niveau van de verwachte rente op staatsobligaties op 3,8 procent.
Dit impliceert een maximaal extra rendement op aandelen (de verwachte risicopremie) van slechts 2,7 procent per jaar. Dat is exact 1 procentpunt lager dan het historische gemiddelde (1900-2009) van 3,7 procent.
Donner kiest vanwege de grote economische onzekerheden voor prudentie. Dat klinkt sympathiek en verstandig, maar dat is het allerminst. Als de geleerden het ergens over eens zijn, is het wel dat de risicopremie op aandelen op lange termijn terugkeert naar het gemiddelde.
Strategisch beleggingsbeleid
Donner stelt zelf vast dat de risicopremie in de afgelopen 10 jaar met -6,6 procent extreem laag was. Voor de komende 10 jaar ligt een premie van ruim meer dan het langetermijngemiddelde van 3,7 procent, dus voor de hand.
Ten derde zullen pensioenfondsen als gevolg hiervan hun strategisch beleggingsbeleid verder moeten aanpassen en steeds minder in aandelen beleggen. Want waarom zou je nog risicodragend kapitaal ter beschikking stellen als je daar nauwelijks voor wordt beloond terwijl je er via de reeds bestaande buffereisen wel voor wordt gestraft?
Dubbelop prudentie
Zoals Van Wijnbergen in NRC Handelsblad verwoordde, wordt er in feite dubbelop prudentie toegepast. En het zijn juist aandelen die pensioenfondsen op langere termijn de hogere rendementen en inflatiebescherming moeten leveren om de lessen van Donners’ andere brief mogelijk te maken.
Ten slotte brengt u als u hiermee instemt, de Nederlandse economie een enorme klap toe. Ondernemers die op zoek zijn naar kapitaal kunnen voor vreemd vermogen nauwelijks meer bij de banken terecht vanwege hogere kapitaal- en buffereisen.
Terwijl ze voor eigen vermogen evenmin bij de pensioenfondsen kunnen aankloppen omdat die steeds minder in aandelen beleggen. Is dat wat de premier bedoelt met VOC-mentaliteit?
Lars Dijkstra is Chief Investment Officer van Kempen Capital Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.