‘De rest van de wereld kijkt met verbazing naar de pensioenpaniek in de polder’. Don Ezra, Amerikaans auteur van verschillende toonaangevende boeken over pensioenstelsels in de wereld, begrijpt niets van de enorme drang in Nederland om alles anders te doen op pensioengebied.
In zijn laatste boek ‘The Retirement Plan Solution’ wordt het Nederlandse pensioenstelsel als lichtend voorbeeld genoemd: ‘Geen pensioenstelsel ter wereld benadert de perfectie zo dicht als dat van jullie’.
Zijn advies is om de storm uit te zitten en vervolgens te bekijken of het stelsel überhaupt op zijn kop moet worden gezet. Zou het zo zijn dat mensen buiten de kaasstolp de dingen soms scherper zien dan wij die er midden in zitten?
Ook van onder de kaasstolp komen overigens soms verhelderende inzichten. Uit onverdachte hoek komt bijvoorbeeld de visie van Arthur Docters van Leeuwen, voormalig directeur van de AFM en als zodanig exponent van verscherpt toezicht: ‘De rapporten Frijns en Goudswaard zijn gedegen rapporten die ingaan op de financierbaarheid van het pensioensysteem. Maar waar ik zelf behoefte aan heb, is een breed onderzoek naar de procyclische effecten van toezicht.’
‘In de hele financiële sector zie je een sterke focus op het vergroten van de reserves. Ik vraag me af of dit het juiste moment is. Je moet het je zo voorstellen: je bent in oorlog en je hebt extra troepen nodig. Maar er worden troepen bij je weg gehaald omdat er een strategische reserve voor de langere termijn gevormd moet worden. Dat lijkt mij niet helemaal logisch.’
Beide heren wijzen er in feite op dat het niet heel verstandig is om je huis te verzekeren wanneer het in brand staat. Maar wat is het geval? Nogal wat pensioenfondsen zijn volgens een recent onderzoek van KPMG juist van plan hun rechten over te dragen aan verzekeraars.
In eerdere columns heb ik gewezen op de perverse beleggingsprikkels in het huidige financiële toezichtskader van pensioenfondsen. Geslonken buffers en het nominale toezicht hebben ervoor gezorgd dat veel pensioenfondsen de afgelopen jaren hun renterisico’s hebben afgedekt door in lange Duitse en Nederlandse staatsobligaties te stappen.
Dit is, vrees ik, het recept voor een nieuwe crisis over een paar jaar. Nu economische groei, inflatie en rente herstellen, zijn deze obligaties onveiliger dan u denkt.
Mijn pake was een boer. Boeren in het algemeen, en die in Friesland in het bijzonder, maken zich niet zo druk over hoe de wind waait in Den Haag of hoe de pet staat aan het Frederiksplein. Zij storen zich niet aan al die dure adviseurs aan de Zuidas. Zij denken zelf na, gebruiken hun gezond verstand en nemen hun verantwoordelijkheid. Pensioenfondsbestuurders, dat is met name wat er nu van u wordt gevraagd.
Lars Dijkstra is Chief Investment Officer bij Kempen Capital Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen