Een jaar lang krijgt de kalkoen iedere dag te eten van heel vriendelijke mensen. Tot de dag dat hij zijn beeld over mensen moet bijstellen…
In zijn boek The Black Swan laat Taleb zien dat het meten van risico op basis van het verleden niet zonder gevaar is en zelfs filosofisch onzinnig.
Toch zou ik de mensen in het beleggingsvak niet de kost willen geven die nog steeds risico meten en managen met alleen een blik in de achteruitkijkspiegel.
Strategische beleggingsmix
Het is de tijd van het jaar waarin bestuurders van pensioenfondsen zich afvragen of ze de goede strategische beleggingsmix hebben. De cruciale vraag daarbij is in mijn optiek: ‘Worden we op langere termijn voldoende beloond voor de risico’s die we nemen?’
Het antwoord op deze vraag ligt uiteraard niet besloten in lange historische reeksen zoals vaak toegepast in ALM-analyses. Het ligt besloten in de toekomst. En dus is de oplossing voor het strategische beleggingsbeleid geen statistisch en evenmin een statisch gegeven.
Geen wonder dat pensioenfondsen, sociale partners en DNB in de commissie-Don geen consensus konden bereiken over de juiste verwachte langetermijnrisicopremie op aandelen. Die is er namelijk niet.
Huidge marktklimaat
Soms blijkt deze 0 procent en zijn aandelen dus buitensporig duur, zoals eind 1999. En dan weer blijkt deze 8 procent te bedragen en zijn aandelen juist extreem goedkoop, zoals begin dit jaar.
Kortom, het antwoord op de vraag of je voldoende beloond wordt is afhankelijk van het huidige marktklimaat en van de vooruitzichten voor de lange termijn. Een nog herkenbaarder voorbeeld zagen we bij bedrijfsobligaties.
In de zomer van 2007 werd je als belegger niet langer beloond met een extra rentevergoeding boven op staatsobligaties en waren bedrijfsobligaties extreem duur. Eind 2008 was het precies omgekeerd.
Als gevolg van de kredietcrisis was de extra rentevergoeding naar ongekende niveaus gestegen, wat een zeer interessante risicopremie opleverde.
Bedrijfsobligaties
Vandaag de dag is de beloning voor het nemen van risico in bedrijfsobligaties en aandelen uiteraard al behoorlijk afgenomen. Desondanks loont het beleggen in Europese aandelen en bedrijfsobligaties nog steeds.
Vorige week legde een Amerikaanse rot uit het vak mij nog eens de twee definities van risico uit.
‘Enerzijds is risico je geld verliezen. Maar risico is ook het missen van kansen. Je kunt’, zo oreerde hij, ‘een van de risico’s elimineren, maar nooit beide tegelijkertijd’.
Indexatie
En zo is risico eigenlijk het niet realiseren van je eigen doelstellingen. Willen pensioenfondsen op lange termijn pensioenen blijven uitkeren en het liefst nog geïndexeerd ook, dan zullen zij risico soms moeten opzoeken en soms juist mijden.
Een dergelijk dynamisch strategisch beleggingsbeleid ontwikkelen is een van de grootste uitdagingen waar pensioenfondsbestuurders voor staan. Helaas gaat het Financieel Toetsingskader u daarbij niet helpen.
Lars Dijkstra is chief investment officer van Kempen Capital Management.