Ik heb het nog maar eens opgezocht op de site van De Nederlandsche Bank: haar missie is nog steeds het waarborgen van de macro-economische en financiële stabiliteit van Nederland.
Dat is zowaar geen makkelijke opgave. Want ga maar na, Wellink heeft drie verschillende petten op.
Hij houdt toezicht op de banken, op de pensioenfondsen en is verantwoordelijk voor het monetair beleid. Wat dit laatste betreft heeft hij met zijn collega’s in Frankfurt terecht besloten de korte rentetarieven naar extreem lage niveaus te sturen.
Niet alleen wordt hiermee het economisch herstel gediend maar ook het helingsproces van banken. Er is licht aan het einde van de tunnel; maar voor pensioenfondsen is dat het licht van een tegemoet razende vrachtauto.
Datzelfde monetaire beleid zorgt immers ook voor steeds lagere rentetarieven op de kapitaalmarkten. En dat doet de verplichtingen van pensioenfondsen de pan uitrijzen. Een duivels dilemma, waarvan Wellink de sleutels in handen heeft.
Mij zult u niet dezelfde krokodillentranen zien huilen als sommige pensioenfondsbestuurders. Immers, de huidige waarderingsregels van de verplichtingen zijn, zoals DNB ons terecht voorhoudt, in nauw overleg met de pensioensector opgesteld.
De afgelopen vijf jaar hebben pensioenfondsen bovendien ruimschoots de tijd gehad hierop te anticiperen. Regels zijn regels zegt ook Minister Donner. Door een rood stoplicht rijden mag niet.
Maar goed, de oplossing voor dit dilemma is daarmee natuurlijk nog niet in zicht. Want er rijdt een ambulance waarin 14 pensioenfondsen liggen met een hartaanval. Moet Wellink die ambulance voor het rode licht laten stoppen?
Vorige week heeft hij een huzarenstukje uitgehaald door wereldwijd alle centrale bankiers op één lijn te krijgen achter strengere regels voor het bankwezen. Om systeemrisico’s bij banken en een dubbele dip te voorkomen worden deze regels echter pas in 2019 ingevoerd.
Mij lijkt dat de DNB-regels voor de pensioenfondsen, die destijds logisch leken voor een individueel fonds, nu in de interactie met de financiële markten grote endogene systeemrisico’s veroorzaken.
Zolang de korte rente laag blijft, zal de lange rente verder dalen en worden pensioenfondsen gedwongen nog meer lange staatsobligaties te kopen en pensioenen af te stempelen. En mocht er ooit inflatie komen dan is de ramp niet te overzien.
Veel pensioenfondsen kunnen door het gebrek aan buffers de portefeuilles dan niet meer aanpassen. De consequentie is dat gepensioneerden een veel lager niet-geïndexeerd pensioen krijgen.
De oplossing is ofwel het faseren van de huidige regels voor pensioenfondsen, zoals Wellink ook voor de banken heeft toegestaan, ofwel de regels om te zetten van een streng nominaal naar een verlicht reëel kader. Het zal hem niet meevallen om de drie ballen in de lucht te houden.
Slaagt hij daarin, dan bewijst hij niet alleen de financiële stabiliteit een dienst, hij verzekert zichzelf en anderen tevens van een welverdiend reëel pensioen.
Lars Dijkstra Chief Investment Officer van Kempen Capital Management.