Alea iacta est - dat moet ECB voorzitter Draghi gedacht hebben toen hij het opkoopprogramma van euro-obligaties aankondigde op de persconferentie van de ECB op 22 januari 2015. Dit in navolging van zijn landgenoot Caesar die op 10 januari van het jaar 49 voor Christus de Rubicon (een rivier in Italië) overstak.
De Rubicon
In het Italië in de eerste eeuw voor Christus was bij wet bepaald dat een generaal deze rivier niet mocht oversteken met een leger aan zijn zijde. Angstig als de senatoren waren voor de val van de democratie. Caesar deed dat wel en daarmee werd een staatsgreep onvermijdelijk.
Bij het oversteken van de rivier, sprak Caesar de bekende woorden: “Alea iacta est”, de teerling is geworpen. Hieruit groeide de zegswijze: ‘De Rubicon oversteken’, een betwistbare daad stellen waarop men onmogelijk kan terugkomen.
Een staatsgreep was het niet van Draghi, wel een machtsgreep met meerderheid van stemmen in de raad van de ECB. Duitsland en Nederland stemden tegen, maar dat kon het tij niet keren.
Wat gaat het uitrichten?
De kritiek op de beslissing was van vele kanten hoorbaar. De economie gaat er niet harder van groeien, want het geld blijft toch maar hangen bij de banken. Er is immers geen vraag vanuit de economie naar nieuwe leningen, want consumenten en bedrijven willen liever sparen.
Ja, maar de theorie luidt: als de rente negatief wordt, dan moeten de consumenten wel spullen gaan kopen, want als je het geld op de bank zet, moet je zelfs bijbetalen. Wie gaat doet nou doen? Een negatieve rente op je deposito’s of obligaties. Wie zet zijn geld op de bank, niet om rente te ontvangen, maar om daarvoor te betalen? Dan is het toch slimmer om het thuis in een oude sok te bewaren?
Er zijn genoeg redenen: op de bank is het geld veilig. Je moet er niet aan denken om alle betalingen contant te gaan uitvoeren. En obligaties dan? Je geld voor langere tijd lenen aan een overheid en nadien een lager bedrag terugkrijgen? Ook dat zullen mensen bereid zijn te doen. Je stalt je geld bij een betrouwbare crediteur (een overheid) en je betaalt daar een bescheiden vergoeding voor. Mensen die veilig willen sparen voor later zullen dat blijven doen.
‘Tina’, There Is No Alternative
Degene die toch voor het rendement gaan, komen terecht bij aandelen. Er is geen alternatief. De waaghalzen gaan in beursgenoteerde stenen. Zo steeg Nederlands bekendste vastgoedfonds, Unibail Rodamco, dit jaar al met 18 procent.
Andere sectoren met verhoogde belangstelling zijn telecom of grote farmaceuten. Daar stroomt het geld nu heen. Maar komen deze aandelen in sterke handen terecht? Nee, want de enige reden voor koop is het dividend. En als straks de rente stijgt, dan is leiden in last. Wie wil die aandelen dan nog hebben?
Bedenk, eenmaal de Rubicon overgestoken aan de hand van Mario Draghi, is er geen weg terug.
Mark Glazener is manager van het Robeco-fonds van Robeco.