Uit recent onderzoek verricht door de universiteit van Leiden, in opdracht van de AFM, blijkt dat een derde van de Nederlanders straks minder pensioen gaat ontvangen dan men daadwerkelijk nodig heeft. En in plaats van actie te ondernemen, doen de meeste mensen daar niets aan.
Het is een klassieke reactie, ‘fight or flight’ noemt men het ook wel. Wanneer je een probleem tegenkomt, is de eerste reactie vaak het probleem ontkennen. Niet voor niets zegt men wel dat de eerste stap naar een oplossing van een probleem, het onderkennen van dat probleem is. Maar meestal steken we de kop in het zand en hopen we dat het overgaat.
Dat was en is eigenlijk in een notendop ook de reactie van veel mensen op de huidige lage rente. Mensen met een fatsoenlijke spaarrekening weten wel dat ze momenteel bijna geen vergoeding meer krijgen over hun zuurverdiende centjes, en dat inflatie (die door de ECB ook nog eens kunstmatig aangewakkerd wordt) en belasting de meter zelfs wel eens in het rood kan lopen.
Rente blijft nog lang laag
Maar steeds vaker horen we geluiden dat de huidige rente wel eens voor langere tijd zo laag kan blijven. Niet voor een paar jaar, zo als we aanvankelijk dachten, maar voor veel langere tijd. De financiële crisis woedt al sinds 2008, dat is nu zeven jaar geleden, maar een renteverhoging nu zou desastreus uitpakken op met name overheden, lagere overheden en semi-overheden als banken.
Daarom zullen centrale banken nog wel eens twee keer achter hun oren krabben alvorens de rente weer opwaarts bij te stellen. Sterker nog, afgezien van de Verenigde Staten, waar de eerste renteverhoging steeds maar weer uitgesteld wordt, zijn de meeste grote landen nog vrolijk bezig hun rentes te verlagen.
In de spiegel kijken
De AFM houdt met dit onderzoek de mensen een spiegel voor. Want dat de meeste mensen er nog weinig aan doen mag een feit zijn, er zullen nog veel meer mensen zijn die het probleem nog nauwelijks onderkennen. En zoals ik al eerder zei, dat is een eerste vereiste om tot een oplossing te komen. Ik denk dat een campagne voor bewustwording van het probleem een betere insteek is dan mensen alleen maar te wijzen op eventuele oplossingen.
De mogelijkheden zijn er om een beter rendement te behalen dan die ene procent op het spaarboekje. Het langjarig rendement van de beurs ligt een stuk hoger dan de risicovrije rente en daar ligt de oplossing. En natuurlijk is daarbij goede voorlichting over risico’s, rendement en kosten noodzakelijk. Maar men moet zich eerst bewust worden van het feit dat er een probleem is. Als dat het geval is, zijn we een stuk verder.
Martijn Rozemuller is managing director en oprichter van Think ETF’s.