Het evenement Eye on Index Investing vond vorige week voor de tweede maal in successie plaats. Dit mede door Fondsnieuws georganiseerde event is vooral voor professionele beleggers en adviseurs bedoeld.
De populariteit van indexbeleggen heeft de afgelopen jaren een grote vlucht genomen en dit evenement is voor ons dan ook een mooie kans om vooral financieel planners en adviseurs weer even bij te praten over de laatste ontwikkelingen op dit gebied.
De populariteit van indexbeleggen heeft nog eens een extra zetje gekregen door het besef bij veel spaarders dat de rente voorlopig niet meer omhoog zal gaan. Steeds meer mensen wenden zich daarom tot de aandelenmarkt met haar historisch rendement van 6 a 7procent.
Het is dan belangrijk dat deze nieuwe groep beleggers goed voorgelicht wordt opdat voor de hand liggende beginnersfouten voorkomen kunnen worden. Daar ligt een grote uitdaging, niet alleen voor de professionele beleggers en beleggingsadviseurs, maar ook voor de aanbieders van indexproducten, zoals wijzelf.
Psychologisch element
Naast die educatie is er ook nog het psychologische element wat om de hoek komt kijken. Ik bedoel dan niet de talloze beginnersfouten die beleggers kunnen maken, maar meer het gedrag dat consumenten vertonen bij het kiezen van (financiële) producten. De Tilburgse hoogleraar personal finance Henriette Prast heeft daar een aantal interessante stukken over gepubliceerd. Volgens haar is educatie alleen onvoldoende, omdat wij mensen nou eenmaal niet snel tot verandering geneigd zijn.
Ze noemt het overstappen van energieleverancier als voorbeeld: ondanks dat veel mensen weten dat de prijs van energie goedkoper kon, was men toch terughoudend met overstappen naar een andere leverancier.
Bij financiële producten zal die drempel natuurlijk nog hoger zijn. Een parallel zou je daarom kunnen trekken bij het onlangs ingevoerde provisieverbod. Ondanks dat mensen nu weten dat ze eigenlijk teveel betaald hebben voor een belegging in een beleggingsfonds, en ze nu weten dat de kosten voor beleggingsfondsen relatief hoog zijn, blijven veel mensen toch nog vaak vasthouden aan hun beleggingen in die vaak dure fondsen. De drempel om over te stappen op een goedkoper alternatief is kennelijk toch nog te hoog, ondanks de kennis die bij veel beleggers wel aanwezig is.
Slechte beslissing niet toegeven
Een bekend fenomeen is dat beleggers heel anders bij verlies reageren dan bij winst. Een positief rendement van enkele procenten wordt snel verzilverd waar beleggers bij een verlies een afwachtende houding aannemen. Dit is iets wat niet alleen beleggers kenmerkt maar vrijwel alle mensen, zelfs beleggingsprofessionals.
Het toegeven van een slechte beslissing is moeilijk en dit zorgt dan ook voor het uitstellen van deze beslissing in de hoop dat het goedkomt. Daarnaast komt de feedback van deze slechte beslissing vaak ook nog later binnen door het feit doordat ze iets ‘ontastbaars’ hebben aangekocht. Het levert een fictieve winst of verlies op totdat het rendement verzilverd en het tastbaar wordt.
Een ander onderwerp is het inrichten van een beleggingsportefeuille. We geven over dit onderwerp veel educatie maar dit is helaas slechts een deel van de oplossing. De deelnemers weten na zo’n middag of avond precies hoe ze de spreiding kunnen vergroten maar blijken dit in de praktijk niet altijd toe te passen. Op dit vlak zou gedragstherapie dus mogelijk een uitkomst zijn; beleggers moeten in de praktijk zien wat het effect is anders zullen ze er de toegevoegde waarde niet snel van inzien.
Financiële gedragstherapie
Daarom is het belangrijk dat consumenten verder geholpen worden dan alleen maar educatie. Educatie is zeker nuttig, maar om de mensen vervolgens aan een goed product, risicoprofiel en gedrag te helpen is meer nodig. Ik zou het bijna financiële gedragstherapie willen noemen: de consument leren om betere financiële beslissingen te nemen op rationele gronden.
Financiële gedragstherapie kan zonder meer vele procenten aan rendement toevoegen en daarin zou de rol van de adviseur of financieel planner weleens doorslaggevend kunnen zijn.
Martijn Rozemuller is managing director en oprichter van Think ETF’s.