Nadat enkele deelnemers van de kopgroep van 11 EU-landen die de financiële transactietaks willen invoeren hun zorgen al openlijk uitspraken, leek het einde van de transactietaks in zicht toen afgelopen september de juridische afdeling van de Europese Raad oordeelde dat de heffing discriminerend is voor landen die niet meedoen.
Toch is het te vroeg om te juichen; de SPD en de CDU hebben aangegeven dat Duitsland zich weer actief sterk zal gaan maken voor de invoering van de transactietaks indien zij een regering zullen vormen.
Volgens de juridische afdeling van de Europese Raad kan geen transactietaks worden geheven in landen die het voorstel zelf niet ondertekenen, wat in het huidige voorstel wel zou gebeuren.
Om te voorkomen dat financiële instellingen hun transacties bijvoorbeeld zouden verplaatsen naar een beurs buiten één van de kopgroep landen, is immers de vestigingsplaats van de financiële instelling bepalend, ongeacht of de transactie via de beurs van Londen of Tokio zou lopen. De Europese Commissie houdt vol dat het voorstel juridisch gezond is en niet strijdig is met Europese verdragen.
Verenigd Koninkrijk
Het VK heeft eerder al de Europese Raad voor het Europese Hof van Justitie gedaagd omdat de voorgestelde richtlijn deze extraterritoriale werking heeft. Het VK betoogt dat de Europese Raad geen goedkeuring had mogen verlenen aan de kopgroep om over te gaan tot nauwere samenwerking op het gebied van de transactietaks.
Indien het beroep van het VK slaagt, kan de financiële transactiebelasting niet worden ingevoerd zoals voorgesteld. De lidstaten zullen dan tot unanimiteit moeten komen of de kopgroep moet er voor zorg dragen dat de richtlijn geen effect heeft in relatie tot de niet-deelnemende landen
Duitsland
De mogelijke nieuwe CDU-SDP coalitie in Duitsland heeft tijdens de onderhandelingen aangegeven dat men overeenstemming heeft bereikt over een hernieuwde poging om de EU transactietaks snel in te voeren. Ambtenaren bij het Nederlandse Ministerie van Financiën hebben recentelijk laten weten dat ten aanzien van het transactietaks dossier door alle lidstaten eigenlijk gewacht werd op de verkiezingsuitslag in Duitsland.
Nederland
Hier heeft het Kamerlid Bashir vragen gesteld over de heffing van de Franse en Italiaanse transactietaks op aandelen die op de Amsterdamse beurs verhandeld worden. Volgens de staatssecretaris is er geen wet of internationaal principe welke een dergelijke grensoverschrijdende belasting verbiedt.
Gezien het veel beperktere bereik is de grensoverschrijdende werking van de Franse en Italiaanse transactietaks overigens niet vergelijkbaar met de extraterritoriale werking van het voorstel van de Europese transactietaks.
Alhoewel er signalen waren dat de transactietaks naar de achtergrond zou verdrijven, lijkt de heffing toch weer terug in de schijnwerpers nu het bekend is dat Duitsland zich zal inzetten voor een snelle invoering. Het is afwachten wat de volgende stap zal zijn en welke invloed de zaak die het VK aanhangig heeft gemaakt daarop heeft, maar het zou de nodige verbazing wekken als het voorstel in zijn huidige vorm zou worden ingevoerd.
Michael Molenaars is advocaat-belastingkundige bij Stibbe en lid van Stibbe’s Investment Management Groep.