De belangrijkste katalysator van het gegeven dat passief beleggen steeds populairder wordt is dat actieve beleggingsfondsen nog al eens teleurstellen. Dit wordt veelal geweten aan de kosten die actieve managers in rekening brengen en die ten koste gaan van het rendement. Maar hoe zit het eigenlijk met trackers, ofwel indexfondsen?
Hoewel de naam anders doet vermoeden, laat een indexfonds niet altijd het rendementspatroon zien van de onderliggende index. Dat ligt niet alleen aan de kosten maar dat komt ook doordat het moeilijk is om de index exact te repliceren.
De meest nauwkeurige wijze om een index na te bootsen is via derivaten via een zogenaamde rendementsswap, maar dit wordt door de toezichthouder ontmoedigd wegens de vermeende complexiteit ervan.
Als van deze optie wordt afgezien dan moeten indexfondsen worden gezocht in de categorie van de zogenaamde fysieke replicatie. Voor deze categorie indexfondsen geldt dat de onderliggende aandelen daadwerkelijk worden aangekocht voor de belegger in dezelfde verhouding als deze voorkomen in de index die men voor de belegger beoogd te repliceren.
In de praktijk wordt echter meestal niet de gehele index aangekocht maar wordt slechts een gedeelte van de onderliggende aandelen aangekocht. Dit fenomeen wordt index sampling genoemd. Men maakt hier veelal gebruik van als de kosten van aan- en verkoop van aandelen uit de te repliceren index aan de hoge kant zijn of omdat de verhandelbaarheid van deze aandelen te wensen overlaat.
Bij indices die enkel bestaan uit grote, liquide ondernemingen in bijvoorbeeld de VS en Europa werkt volledige replicatie prima. Voor minder liquide markten, zoals bijvoorbeeld opkomende markten, zijn de meeste indexfondsen echter op basis van sampling samengesteld.
Bij deze indexfondsen kunnen er voor beleggers afwijkingen ontstaan die kunnen leiden tot additionele verliezen (en dus kosten) ten opzichte van de oorspronkelijke indices.
Het indexfonds van iShares, dat de MSCI index van Latijns Amerika repliceert, heeft bijvoorbeeld een totale kostenratio van 0,7% per jaar. Hiermee zou men mogen verwachten dat het rendement van dit indexfonds het per jaar 0,7% slechter doet het rendement dat wordt behaald op de MSCI Latijns Amerika index. In de praktijk echter bleef dit indexfonds in 2012 bijna 2% achter op de index.
Blackrock, de eigenaar van iShares, wijt de afwijking aan de geringe toegankelijkheid van sommige Latijns Amerikaanse beurzen en de kosten die gepaard gaan met handel in deze markten. Onderzoek leert dat een derde van de aandelen in de index niet is opgenomen in het indexfonds.
Hiermee wordt een van de belangrijkste argumenten voor passief beleggen ondergraven door de onnauwkeurigheid van replicatie. Voor beleggers is dit een additionele overdenking in de keuze tussen passief en actief beleggen.
Peter van Doesburg is beleggingsstrateeg bij Wealth Management Partners.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.