‘The only thing we have to fear is fear itself’, aldus de beroemde zin uit de inaugurele toespraak van Franklin Delano Roosevelt gehouden op 4 maart 1933.
In deze toespraak gaat Roosevelt in niet mis te verstane woorden te keer tegen de bankiers van die tijd. Met een bijbelse verwijzing noemt hij ze geldwisselaars, valse leiders, koppig, egoïstisch en incompetent.
De geldwisselaars moeten verdreven worden zodat bankieren weer een eervol beroep kan worden. De belangrijkste onderwerpen van zijn toespraak zijn: werk voor de mensen en een solide regulering van financiële instellingen. Speculatie met andermans geld moet tot het verleden behoren.
Beurskrach
De beurskrach van 1929 heeft geleid tot een run op banken. Paniek zet de bevolking er toe aan geld van de bank te halen en thuis te bewaren in de oude sok.
Op 6 maart 1933 kondigt Roosevelt een bankvakantie aan, de banken blijven dicht tot nader order. Op 9 maart maakt Roosevelt bekend dat hij alle banken in het land aan het onderzoeken is (dat waren er toen zo’n 15.000) en dat de gezonde banken weer heropend zullen worden.
Op 12 maart kondigt hij aan dat een klein deel van deze banken permanent gesloten zullen worden, maar dat alle overige banken kerngezond zijn en dat die banken weer open kunnen.
Opmerkelijk
Wat gebeurt, is opmerkelijk. De mensen staan massaal is de rij om hun geld terug te brengen bij de bank. Dit is het begin van het einde van de bankenpaniek die in 1929 begon.
Hadden Roosevelt en zijn mensen al die 15.000 banken binnen een week onderzocht? Nee, natuurlijk niet, maar het gaat om het geven van vertrouwen, het verdrijven van angst. Roosevelt was een groot politiek leider.
Fiscale stimulering
Ook de economische wetenschap heeft de depressie van de jaren dertig van alle kanten bekeken. Keynesianen zien de oplossing in fiscale stimulering van de overheid om de vraaguitval van de consumenten en bedrijven op te vangen.
De vraag is of die fiscale stimulering de Verenigde Staten echt uit het slop heeft gehaald. De overheidstekorten waren vanaf 1993 beperkt, lager dan 5 procent van het nationaal inkomen.
Adequaat monetair beleid
Monetaristen zien de oplossing in een adequaat monetair antwoord. Zet de geldkraan open, strooi zonodig bankbiljetten uit een helikopter. De vraag is of deze vorm van monetaire politiek helpt, in Japan in ieder geval niet.
Blijft over politiek leiderschap dat het verschil maakt. En als dat de conclusie is, dan staan we er nu niet goed voor.
In de Verenigde Staten lijken Democraten en Republikeinen op dit donkere uur van de Amerikaanse economie alleen maar ruzie te kunnen maken. De President zet daar geen heldere koers tegenover.
Geen duidelijke lijn
In Europa zijn er veel politieke leiders die allemaal door elkaar praten. Een duidelijke lijn ontbreekt. Je zou er bijna bang van worden.
Natuurlijk, we leven niet meer inde jaren ´30 en politiek leiderschap is niet meer zo makkelijk als toen, maar het zou toch beter moeten kunnen.
Mark Glazener is fondsmanager van het Robeco-fonds.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.