Passief beheer, Exchange-Traded Funds (ETF), Indextrackers en Exchange-Traded Products (ETP), allemaal termen die onderwerp van gesprek zijn in de discussie over actief versus passief beheer. Deze verschillende termen voor fondsen met een vergelijkbare beleggingsdoelstelling kan voor nogal wat verwarring zorgen.
Zo worden ETF’s vaak één op één geassocieerd met passief beheer terwijl een ETF vooral een productschil is waardoor een fonds gedurende de dag verhandelbaar is. Daarnaast bestaat er een grote groep index trackers die meer op een conventioneel fonds lijken met één moment van handel per dag.
In een woud van afkortingen en definities lijkt eenvoud het devies en beperk ik me tot de vraag in hoeverre de Europese fondsbelegger passieve beleggingsproducten al hebben omarmd in hun beleggingsportefeuille. Het maakt mij dus niet uit in wat voor verpakking het fonds gegoten is, als de beleggingsdoelstelling van de fondsen maar overeenkomt: het index rendement zo nauwkeurig mogelijk nabootsen.
Gemiddeld 8 procent passief
Hoe groot is die markt van passief beheerde fondsen in Europa nu eigenlijk? En wat voor groei maken deze fondsen de afgelopen jaren door? Op basis van de Lipper database met ongeveer 35.000 beschikbare beleggingsfondsen is het vermogen van passief beheerde fondsen een kleine 450 miljard euro.
Dit staat gelijk aan ongeveer 8 procent van het totaal belegde vermogen in alle Europese fondsen. In onderstaande grafiek is naast het beheerde vermogen ook de groei in actieve en passieve fondsen zichtbaar:
De groei van passieve fondsen is de afgelopen tien jaar structureel hoger geweest dan voor actieve fondsen. Geen verrassing, aangezien passieve fondsen pas de afgelopen jaren meer tractie hebben gekregen in Europa.
Afnemende groei
Wat wel verrassend is, is de afnemende groei van passief beheerde fondsen. De verwachting was juist dat de toegenomen aandacht vanuit toezichthouders, regelgevers, distributeurs en media er toe hadden geleid dat de groei het afgelopen jaar toegenomen zou zijn. Wellicht dat de distributiefee-discussie in Nederland en Engeland hier op termijn nog verandering in gaat brengen.
De afname in groei roept de vraag op waar deze groeivertraging nu vooral plaatsvindt. Geldt dit voor passieve aandelenfondsen of juist voor passieve vastrentende fondsen? Onderstaande grafiek met de aan- en verkopen van de afgelopen jaren opgesplitst over aandelen en vastrentend biedt uitkomst.
Hoewel de groei op totaalniveau afneemt, komt veruit de grootste groei voor passief beheerde fondsen uit aandelenfondsen. Het beheerd vermogen van die fondsen is dan ook veel hoger dan voor passieve vastrentende fondsen.
De groei in het gebruik van passieve vastrentende fondsen is de afgelopen twee jaar gehalveerd. Een trend die overigens ook onder institutionele partijen zichtbaar is. Meer flexibiliteit in de samenstelling van een index in tijden van hogere volatiliteit, beperkte liquiditeit en kredietverlagingen zijn hiervan de oorzaak.
De afgelopen jaren zou mijn voorkeur ook niet direct zijn uitgegaan naar een passief obligatiefonds. Dat voelt te veel als een hert die in de koplampen van een auto kijkt; je weet dat die kredietverlaging er aan zit te komen, maar toch grijp je niet in. Niet altijd verstandig. Dan toch liever iemand achter het stuur die actief kan bijsturen.
Jorg Sunderman is Head of Market Intelligence bij Robeco Asset Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.