In de jaren negentig schoten ze als paddenstoelen uit de grond: beleggingsfondsen op het gebied van gezondheidszorg of biotechnologie. Nieuwe medicijnen werden goedgekeurd voor aandoeningen die sinds lang onbehandeld bleven.
Nieuwe manieren van research leidden tot een hogere output van de farmaceutische industrie. Veel van dit soort fondsen zijn echter een stille dood gestorven. De sector is in het laatste decennium ver achter gebleven bij de beurs.
Alleen in de hele beroerde beursjaren 2002, 2008 en 2011 wist de sector een beter resultaat te halen dan het gemiddelde van de beurs.
Het is een vreemd fenomeen, want de kosten van gezondheidszorg zijn wel de pan uit gerezen. In alle ontwikkelde landen zijn de kosten harder gestegen dan het GDP van die landen, in de Verenigde Staten van 14 tot 18 procent van het GDP volgens cijfers van OECD.
De sector gezondheidszorg wordt op de beurs gedomineerd door de grote medicijnen fabrikanten zoals Pfizer, Merck, Novartis en Roche. En daar zat hem nu juist het probleem. Deze aandelen kenden lange tijd een premie in waardering ten opzichte van de beurs en nu een discount. Wat is er gebeurd?
De kosten van het ontwikkelen van nieuwe medicijnen zijn geëxplodeerd, terwijl instanties zoals de FDA (Food and Drug Administration) een zelfde hoeveelheid medicijnen bleef goedkeuren.
In 1975 koste het 100 miljoen dollar om een groot nieuw medicijn (een ’blockbuster’) te ontwikkelen en goed gekeurd te krijgen. In 2012 worden deze kosten geschat op 1,3 miljard dollar. De regulering van instanties als de FDA is ook veel scherper geworden. Nog steeds worden er jaarlijks zo’n 15 tot 25 medicijnen goedgekeurd, maar die hebben veelal een kleiner marktpotentieel.
De tijden van Lipitor (cholesterol verlager van Pfizer) met een jaarlijkse omzet van 11bn USD zijn voorbij. Letterlijk voorbij, nu het patent van dit medicijn onlangs is afgelopen.
En als een populair medicijn zijn patent verliest dan staan de generieke producenten klaar om de fabricage over te nemen. Het medicijn wordt dan tegen een veel lagere prijs en tegen een veel lagere winstmarge verkocht.
Inmiddels maken generieke middelen 80 procent van het volume uit van alle verkochte medicijnen in de Verenigde Staten. Want lagere prijzen zijn koren op de molen van de overheidsinstanties die gaan over het toelaten van medicijnen op de markt (zoals NICE in het Verenigd Koninkrijk).
De overheid fluistert hen in om de prijzen voor nieuwe medicijnen niet te hoog te laten zijn of patenten niet te verlengen.
En toch is dat raar want de echte kosten van de gezondheidszorg gaan niet in medicijnen zitten, maar in andere zaken zoals ziekenhuizen. Research blijft nodig omdat innovatie nodig blijft. Farmaceuten zijn sinds het begin van de vorige eeuw uitermate succesvol geweest in het terugdringen van ziektes.
Een hele column vol slecht nieuws over een industrie, misschien zit daar wel een goed beleggingsidee in. De waardering van farmaceuten heeft op de beurs opnieuw een nieuw dieptepunt bereikt.
Een nieuw begin? Dat weten we pas over een aantal jaar als de beleggingsfondsen voor de gezondheidszorg weer massaal terugkeren.
Mark Glazener is fondsmanager van het Robeco fonds.