Het is herfst en het winstseizoen barst weer los. Ondernemingen publiceren hun resultaten over het derde kwartaal.
Overheden zuchten onder een te hoge schuldenlast, consumenten zijn voorzichtig, maar met de bedrijven gaat het goed. Een goede winstontwikkeling van bedrijven legt een bodem onder de financiële markten.
De huidige periode op de financiële markten wordt veel vergeleken met de laatste maanden van 2008. Toen was het Lehman, nu is het Griekenland. Beleggers reageren net zoals toen: de cyclische aandelen dalen het hardste.
2008
Beleggers hebben het ellendige beursjaar 2008 nog vers in het geheugen. Dat zal me niet nog eens overkomen, denkt de gemiddelde belegger en verkoopt nog voor Griekenland failliet gaat.
Zo wordt de vorige crisis nog eens over gedaan, terwijl er duidelijke verschillen zijn. Een crisis herhaalt zich nooit op een zelfde manier en zeker niet binnen drie jaar.
In 2008 lag de economie vol op stoom. Grondstoffenprijzen stegen, afzetverwachtingen waren goed, met name in opkomende markten. Voorraden stegen. Na Lehman viel de vraag ineens stil, banken trokken kredieten terug, handel en voorraden werden niet meer gefinancierd.
Een bedrijf houdt een deel van de vraag naar zijn producten in voorraad aan. Als de vraag keldert, zoals in 2008 dan zal het bedrijf minder gaan produceren omdat er minder vraag is en zal het de voorraden ook aanpassen aan de lagere vraag.
Een double whammy, een dubbele tegenslag. Maar als de vraag weer aantrekt, zoals in 2009 dan is het twee keer feest. Hogere vraag betekent meer productie en een herstel van het voorraadniveau. Dat gebeurde in 2008 en 2009: op een scherpe daling in de industriële productie volgt een scherp herstel.
2011
In 2011 hebben bedrijven, banken en centrale banken geleerd van 2008. Banken gaan door met de financiering van handel en voorraden van bedrijven. Banken worden daarin gesteund door de centrale banken.
Het loket van de centrale bank staat in 2011 open. Bedrijven houden minder voorraden aan en minstens net zo belangrijk, bedrijven hebben de kostenstructuur verder aangepast. In onderstaande grafiek staat de ontwikkeling van de nettowinstmarge van beursgenoteerde bedrijven in de Verenigde Staten.
Titel: Netto winstmarge in de Verenigde Staten
Bron: Emperical Research Partners, gegevens exclusief financiële instellingen
In de grafiek zijn de recessies van 2001 en 2008 goed terug te zien. Opvallend is wel dat de winstmarge in 2008 veel minder terugvalt dan in 2001.
Geleerd van vorige recessie
Als er al een recessie komt, dan is de verwachting dat de marges boven het dieptepunt van 2008 zullen bodemen. Dat komt omdat ook bedrijven geleerd hebben van de vorige recessie.
Neem het voorbeeld van Volvo. In 2008 bestond 6 procent van het personeel van de Zweedse vrachtwagenfabrikant Volvo uit flexwerkers. Anno 2011 is dat percentage gestegen tot maar liefst 16 procent.
Mocht de vraag terugvallen dan zal Volvo het personeelsbestand meteen verminderen. Vaste kosten zijn flexibel gemaakt, Vaste kosten zijn omgezet in variabele kosten. Variabele kosten bewegen mee met de omzet, zodat de marge beter behouden blijft.
Het mag dan wel herfst zijn, maar heel guur wordt het niet.
Mark Glazener is fondsmanager van het Robeco-fonds van Robeco.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.