De afgelopen tijd staan trackers (ETF’s) nog al eens in een negatief daglicht. Rapporten van ondermeer de Financial Stability Board en het IMF zetten kritische kanttekeningen bij de snel groeiende ETF-markt.
Zij waarschuwen dat bij een eventuele beurscrash ETF’s zorgen voor een verdere verslechtering van de markt, de liquiditeit opdroogt en de spread torenhoog wordt. Zijn de voordelen van dit gewilde product niet meer van kracht?
Om deze vraag te beantwoorden moeten we even terug de geschiedenis in. Ongeveer tien jaar geleden werden de eerste trackers in Europa genoteerd.
Zoals zoveel innovaties kwam dit product overwaaien uit de VS. Deze trackers volgden zo goed mogelijk het rendement van een index door de onderliggende aandelen of obligaties aan te kopen. Aanbieders lanceerden steeds meer nieuwe trackers.
Ook op indices met minder liquide aandelen. Hierdoor werd het steeds lastiger om alle aandelen uit een index daadwerkelijk te kopen. Hierdoor kan een verschil ontstaan met de index.
Swapvariant
Om dit probleem op te lossen werd een swapvariant ontwikkeld. Hierdoor werd het ook mogelijk om leverage en short trackers uit te geven. De swapvariant bestaat uit een mandje aandelen dat als onderpand dient en een swap om het rendement te matchen met de onderliggende index.
Als het mandje aandelen met 1 procent stijgt en de index met 2 procent wordt de swap 1 procent waard. Hierdoor volgt de tracker het rendement van de index.
De swap wordt meestal afgesloten met de eigen investment bank en over de kosten ervan is men niet transparant. Belangrijker is het risico van deze variant dat de tegenpartij failliet gaat of geen prijs wil afgeven waardoor de liquiditeit opdroogt. Hierover maken bovengenoemde instellingen zich zorgen.
Aanbieders hebben het eerste risico beperkt door hun tegenpartijen veelal een onderpand aan te laten houden voor de swap. Maar als het misgaat, is het afwachten hoeveel van en wanneer dit onderpand wordt uitbetaald.
Door de kredietcrisis en de ondergang van Lehmann heeft liquiditeit voor beleggers een erg hoge prioriteit gekregen. Aanbieders proberen dit te bewerkstellingen door met meerdere tegenpartijen samen te werken voor de swap.
Liquide markten
Dit neemt niet weg dat met een deel van de swapvarianten toegang wordt geboden tot illiquide indices. In extreme omstandigheden is de liquiditeit hiervan beperkt en kunnen flinke koersuitslagen ontstaan. Maar dit geldt ook voor een beleggingsfonds op dezelfde markt. Dus les in deze is om altijd te beleggen in liquide markten.
Ondanks de beperkte risico’s van een swapvariant gaat mijn voorkeur toch uit naar een cashvariant. Maar stel dat om bepaalde redenen (bijvoorbeeld kosten) toch een swapvariant optioneel is, dan dient tijdens de due diligence uitgebreid onderzoek te worden gedaan naar het onderpand en de swap.
Rogier Rake is partner van IBS Asset Management.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.