Het Catshuisberaad ontvangt veel goedbedoelde adviezen. Terugkerend thema in de adviezen is de vraag of het nu wel verstandig is om juist nu te bezuinigen. Mijn antwoord is een ondubbelzinnig, Ja, juist nu!
Voor het waarom van mijn ‘ja’ ga ik even terug naar de beroemde vergelijking van de Amerikaanse econoom Fisher: M x V = P x T.
Ofwel, de geldhoeveelheid (de M van ‘monetary aggregates’) maal de omloopsnelheid van het geld (de V van ‘velocity’)) is gelijk aan het prijspeil (P) maal het reële niveau van economische activiteit (de T van transacties).
De geldhoeveelheid is op ongeëvenaarde wijze toegenomen in zowel de Westerse wereld als in Azië door onconventionele acties van centrale banken om de financiële, economische en vertrouwenscrises te bezweren.
Dat de ongehoorde monetaire expansie nog niet geleid heeft tot (te) hoge inflatie is omdat consumenten, bedrijven en banken op hun geld zitten (waardoor V daalt) en er sprake was van een economische neergang (minder transacties).
Omloopsnelheid neemt weer toe
We zien evenwel in de Verenigde Staten eerste maar duidelijke tekenen dat de omloopsnelheid van het geld weer toeneemt en met de economische groei gaat het met uitzondering van een aantal met name Zuid-Europese landen wereldwijd helemaal niet slecht. Financiële markten geven ook duidelijk aan dat enerzijds al het gecreëerde geld een uitweg zoekt en anderzijds dat het met de reële economie weer de goede kant op gaat.
Ik ben er bepaald niet gerust op dat centrale banken tijdig monetair zullen verkrappen. Beleid is welhaast per definitie reactief en dus te laat. ‘Inflation is always and everywhere a monetary phenomenon’ is een bekende uitspraak van Milton Friedman (ontvanger van de Nobelprijs van de economie in 1976) en het zal deze keer niet anders zijn.
Ruim begrotingsbeleid niet verstandig
Een ruim begrotingsbeleid is tegen deze achtergrond in combinatie met een ruim monetair beleid niet verstandig. Zeker als je beseft dat ten gevolge van de tijd die een politiek besluitvormingsproces in een democratie nu eenmaal noodzakelijkerwijs neemt het te ruimte begrotingsbeleid zijn effect pas echt krijgt als ook de Nederlandse economie al weer uit het dal is gekropen.
Daar komt nog bij dat het Nederlandse begrotingstekort voor een groot deel structureel in plaats van conjunctureel is. Bezuinigingen zonder te hervormen is dus inderdaad een slecht plan. Maar niet bezuinigen omdat we anders de economie kapot zouden maken is onzin. Het tegendeel is eerder waar.
Sander van Eijkern is partner bij Scorevalue