Iedereen heeft wel eens last van stemmingswisselingen. We liggen allemaal wel eens ’s nachts over een probleem te piekeren dat bij het ochtendkrieken al lang zo erg niet meer lijkt.
Aangezien heel veel mensen wel eens last hebben van stemmingswisselingen en problemen afhankelijk van de omstandigheden somber of welgemoed tegemoet treden, is het niet zo vreemd dat financiële markten ook last hebben van stemmingswisselingen waarbij ze dan weer somber en dan weer euforisch gestemd zijn.
Koersen zijn immers niets anders dan de kristallisatie van menselijk gedrag en wel met betrekking tot de prijzen van aandelen, obligaties, grondstoffen en valuta’s.
Zijn de pieken en dalen bij de stemmingswisselingen vele malen erger dan normaal dan spreken we van een manisch-depressief syndroom.
Manische depressie
Nu ben ik geen dokter, maar financiële markten hebben mijns inziens last van een manische depressie. Manische en depressieve perioden kunnen dagen, weken, maar ook maanden of zelfs jaren aanhouden. De behandeling van een manische depressie is medicatie en structuur.
Het is wat lastig om elke ochtend stiekem en afhankelijk van de vraag of we te maken hebben met een manie of een depressie respectievelijk lithium of olanzapine door de koffie van alle beleggers en handelaren te roeren.
Structuur
Structuur bieden kan echter wel. En dat is precies waar het thans aan ontbreekt.
Zonder structuur geen houvast en zonder houvast zijn beleggers net gewone mensen die kijken wat de buurman doet, met kuddegedrag en bijgevolg grote koersuitslagen tot gevolg.
Het eind oktober bereikte (tussen)akkoord over de afwaardering van de Griekse schuld in private handen, de versterking van het Europese noodfonds, de herkapitalisatie van banken en strengere begrotingsdiscipline is een (eerste) goede stap in de richting van meer structuur. Markten reageerden euforisch. Om nu te voorkomen dat de manie straks weer omslaat in een depressie zijn vervolgstappen noodzakelijk.
Het echte probleem is immers nog niet aangepakt: niet-competitieve economieën in de zuidelijke lidstaten van de eurozone. Er is op de pof geleefd.
Lonen omlaag
Nu landen hun munten niet kunnen devalueren moeten de lonen in reële termen omlaag; loonstijgingingen zullen in deze landen vele jaren achtereen moeten achterblijven bij de inflatie om het concurrentievermogen te herstellen.
Voorts zijn pijnlijke structurele hervormingen van ondermeer de overheidsfinanciën, de arbeidsmarkt en de pensioenen noodzakelijk en moeten staatsbedrijven voortvarend geprivatiseerd worden. Deze bittere pil is het enige medicijn dat kan voorkomen dat markten straks weer in een depressie belanden.
Sander van Eijkern is partner bij vermogensbeheerder Scorevalue en zat hiervoor in de raad van bestuur van Robeco.