2011 was een bewogen jaar, met de ene Europese top na de andere. De euro in crisis, evenals de Dollar, alleen lijkt de Europese schuldencrisis meer onder het vergrootglas te liggen.
Ook op het fiscale en regelgevingtechnische vlak waren de ontwikkelingen legio.
Zo werden fondsaanbieders eind oktober ‘verrast’ door de vormgeving van de wijziging van de Vrijstellingsregeling Wft.
Vergunning
Als gevolg daarvan zouden fondsaanbieders, die in het verleden met toepassing van een vrijstelling participaties vanaf 50.000 euro hadden aangeboden, per 1 januari 2012 onder toezicht vallen en een vergunning nodig hebben.
Zodoende zouden vele fondsen binnen zeer korte tijd een vergunning hebben moeten aanvragen, met alle compliance kosten van dien. Na druk vanuit de sector is deze aanscherping uitgesteld. Vereist is wel dat de aanbieders zich in januari 2012 bij de AFM melden. Het is echter slechts uitstel van executie, want per 2013 wordt een dergelijke aanscherping op basis van AIFM richtlijn alsnog van toepassing.
Basel III
Daarnaast is er de verplichte kapitaalversterking op grond van Basel III. Het kostenverhogende effect van deze maatregel lijkt de concurrentiekracht van banken op de hypotheekmarkt te gaan aantasten, waarvan niet-bancaire hypotheekaanbieders kunnen gaan profiteren.
Een andere kostenverhogende maatregel die de banken zal raken is de in december aangekondigde bankenbelasting, welke wordt geheven over de ongedekte schulden.
Transactiebelasting
Vanuit Brussel hangt fondsaanbieders ook nog een transactiebelasting boven het hoofd, die vanaf 2014 in werking moeten treden. Daar waar innovatieve handelsplatformen de laatste jaren de kosten van transacties hebben teruggedrongen, zal deze nieuwe belasting een kostenverhogend effect hebben.
Een dergelijke belasting raakt onbedoeld ook pensioenfondsen, die het door een combinatie van tegenvallende beleggingsresultaten en een historisch lage rente toch al moeilijk hebben. Wanneer namelijk als gevolg van deze transactiebelasting de beleggingsrendementen dalen; kan dat de dekkingsgraad negatief beïnvloeden.
Ook in 2012 staan er de nodige veranderingen op stapel. Een van de prominente wijzigingen is, zoals genoemd, de verhoging per van de vrijstellingsgrens voor de vergunningplicht voor fondsaanbieders van 50.000 naar 100.000. Deze aanscherping is op alle nieuwe of na 1 januari 2012 doorlopende aanbiedingen direct van kracht. De vrijstellingsgrenzen voor de prospectusverplichting worden dienovereenkomstig aangepast.
Mifid
Daarnaast heeft Europese Commissie een herziening van de Richtlijn betreffende markten voor financiële instrumenten (Mifid) voorgesteld.
De wijzigingen behelzen onder meer de introductie van nieuwe veiligheidsmechanismen voor algoritmische en hoogfrequente handel. Tevens worden strengere eisen voorgesteld voor vermogensbeheer, beleggingsadvies en de verkoop van complexe financiële producten.
Ook de inwerkingtreding van de Europese verordening betreffende short selling en credit default swaps staat gepland voor 2012.
Jeroen Smits is advocaat en lid van de Investment Management Group van Stibbe Amsterdam.