Tijdens het World Economic Forum in Davos begin dit jaar wist een Goldman Sachs-bankier te melden dat het strenger reguleren van het bankwezen zou kunnen leiden tot de volgende financiële crisis.
Eerder al had de baas van deze bankier, Lloyd Blankfein, gemeld dat banken waarschijnlijk uit Europa vertrekken wanneer regulering te bezwarend wordt. Ook Jamie Dimon, CEO van JP Morgan, is niet blij. Hij liet begin deze maand weten dat banken tot politieke zondebokken worden gemaakt.
Verongelijkte bankiers, het moet niet gekker worden, zullen veel mensen denken. Wat is er aan de hand?
Na het omvallen van onder andere Lehman Brothers in Amerika, het Fortis-debacle in Nederland en de wereldwijde ‘bail-out’ van een veelvoud van banken en verzekeraars is het Basel Committee on Banking Supervision in de pen geklommen.
Het Committee bestaat uit verschillende centrale banken. Het formuleert richtlijnen en best practice-bepalingen ten aanzien van het uitoefenen van financieel toezicht. Hoewel hiertoe niet juridisch verplicht, worden deze aanbevelingen vaak door overheden omgezet in nationaal recht.
Stevig voorstel
De Europese Unie verplicht alle lidstaten bijvoorbeeld om het Baselse kapitaalakkoord na te leven. Met het opstellen van Basel III heeft het Committee een stevig voorstel neergelegd.
De maatregelen zien onder andere op een versterking van de kapitaal- en liquiditeitspositie en leverage-ratio van banken. Een groter vermogen en minder schulden, zo is het idee, kan het effect van toekomstige financiële stress beter opvangen.
Een eerste, eind 2009 gepresenteerde versie van Basel III kreeg veel kritiek. Het akkoord zou lijken op een strafmaatregel en te conservatief zijn. Voor economische groei is geld nodig.
Lagere groei
Wanneer banken geen geld kunnen uitlenen omdat zij hun balans moeten versterken zal dat leiden tot een lagere groei. Ook in Nederland is kritiek uitgeoefend op het voorstel.
De brancheorganisatie van Nederlandse banken is van mening dat belangrijke voorstellen van Basel III hun doel voorbij schieten. Eén van de vereisten is bijvoorbeeld dat een bank voldoende liquide middelen heeft om gedurende een jaar aan alle verzoeken van cliënten om hun geld op te vragen te voldoen. Dat zou te lang zijn.
Versoepeld
Naar aanleiding van de kritiek zijn halverwege vorig jaar de Basel III-vereisten versoepeld. Ook is de invoering met vijf jaar opgeschoven naar 2017-2018. Afgelopen januari bleek in Davos echter dat voor sommige bankiers de voorgestelde maatregelen nog steeds te ver gaan.
Het is alweer even geleden dat journalist Matt Taibbi Goldman Sachs beschreef als een ‘great vampire squid wrapped around the face of humanity, relentlessly jamming its blood funnel into anything that smells like money’. Nog steeds echter ziet een groot deel van het publiek de banken als veroorzakers van de financiële crisis.
Het zal dan ook interessant zijn om te zien in hoeverre de toezichthouders zich nog door dat sentiment laten leiden. Wordt ongetwijfeld vervolgd.
David Meijeren is kandidaat-notaris bij Stibbe en lid van de Investment Management Groep.