Het kan verkeren. Nog geen zes jaar geleden besliste Europa dat lang niet iedere belegger de bescherming van de toezichthouder verdient.
Een aanbieder die voor 50.000 euro of meer aandelen of obligaties aanbood, hoefde geen prospectus op te stellen om de belegger te informeren over de kenmerken en risico’s van de belegging. Iemand die zo’n bedrag neer kan tellen voor een beleggingsproduct is deskundig genoeg om de kwaliteit van de belegging te beoordelen, of kan in elk geval een eventueel verlies wel dragen, zo moet de Europese wetgever hebben gedacht.
Ook Nederland vond dat deze belegger zijn eigen boontjes wel kon doppen. Onze wetgever ging zelfs nog verder. Niet alleen voor aanbieders van effecten zoals aandelen en obligaties, maar ook voor beleggingsfondsen en investeringen in struisvogeleieren, speelfilms en teakbomen stond het licht op groen. Zolang de belegger maar 50.000 euro of meer investeerde.
Toch bleek niet iedere 50.000 euro-belegger deskundig of vermogend. Ook argeloze particuliere beleggers die de overwaarde van hun huis beleenden of een erfenis wilden beleggen bleken steeds vaker tot de klantenkring van de niet onder toezicht staande aanbieders van beleggingsproducten te behoren. Met alle ongelukken van dien.
Grensbedrag omhoog
Dit was ook de Europese wetgever niet ontgaan. Eind november vorig jaar krikte Europa de vrijstellingsgrens daarom op tot 100.000 euro. In Nederland is ook wetgeving in voorbereiding om het grensbedrag te verhogen. Bovendien moeten beleggers dan met een zogenaamd ‘wildwestbordje’ worden gewaarschuwd voor de afwezigheid van toezicht.
Maar ook beleggers die méér dan 100.000 euro inleggen, zijn niet helemaal vogelvrij. Sinds 2009 beschikt de Autoriteit Financiële Markten over een nieuw wapen: de Wet op de oneerlijke handelspraktijken. Een oneerlijke handelspraktijk is onder andere het niet verstrekken van ‘essentiële informatie’ over een beleggingsproduct.
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op deze regels. Die gelden ook voor vrijgestelde aanbieders die beleggingsproducten aanbieden aan particuliere beleggers. De beurswaakhond heeft met deze wet in de hand al menig vrijgestelde aanbieder gedwongen tot meer transparantie.
Aanbieders die beleggingsproducten aanbieden aan consumenten zullen dus altijd de hete adem van de AFM in de nek kunnen voelen, ongeacht het investeringsbedrag.
Maar er is meer. Ook vrijgestelde beleggingsfondsen krijgen te maken met toezicht. Een nieuwe Europese richtlijn zorgt ervoor dat straks vrijwel alle beleggingsfondsen onder toezicht staan.
Grotere reikwijdte
Ook fondsen die alleen openstaan voor professionele beleggers, of met een hoge minimum inleg. Kortom, de Europese en nationale wetgevers breiden in rap tempo de reikwijdte van hun toezichtswetten uit. Vluchten kan niet meer.
Rogier Raas is als advocaat verbonden aan de Investment Management Groep van Stibbe, en is hoogleraar Nederlands en Europees bank- en effectenrecht.