Sinds 1 april is de bankierseed nu ook verplichte kost voor fondsmanagers. Fondsmanagers moeten de moreel ethische verklaring afleggen die beter bekend is als de bankierseed.
Verklaard moet worden dat zij hun klanten centraal zullen stellen, geen misbruik zullen maken van hun kennis, informatie die hen is toevertrouwd geheim zullen houden en zorgvuldig ieders belangen zullen afwegen.
Op zichzelf zou dit niet een ‘big deal’ moeten zijn voor fondsmanagers die op basis van een zorgvuldig samengesteld mandaat dienen te opereren. Toch doet de wetgever nu een uitdrukkelijk beroep op de psyche van de in Nederland werkzame fondsmanagers door voorop te stellen dat de eed een persoonlijk appèl is en daarmee een vorm van zelfbinding is.
Is dit nu wel zo nodig?
De wetgever heeft bij de totstandkoming van de eed (of belofte, want dat mag ook) de nadruk gelegd op de normerende, vormende en vooral ook psychologische functie van de verklaring die alle beleidsbepalers, interne toezichthouders en bepaalde medewerkers van financiële ondernemingen moeten afleggen.
Psychologische functie
De psychologische functie zit volgens de wetgever in het persoonlijk appèl van de verklaring. De wetgever baseert deze stelling op onderzoek waaruit zou blijken dat mensen die bewust een verklaring tekenen ook eerder geneigd zijn om die verklaring als bindend te beschouwen. Vooral ook om deze reden heeft de wetgever besloten dat niet alleen hoger management de eed moet afleggen, maar dat ook medewerkers die het risicoprofiel van de onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden of rechtstreeks contact hebben met klanten dit moeten doen.
Fondsmanagers dienen zich op grond van bestaande regelgeving al te houden aan gedetailleerde regels die dienen ter waarborging van de belangen van beleggers. De recente invoering van de AIFM-richtlijn heeft dit bovendien nog eens versterkt. Met de AIFM-richtlijn is regelgeving geïntroduceerd die onder andere tot doel had om de belangen van de beleggers te behartigen en tevens de integriteit van de markt te bewaken.
Het werk van fondsmanagers bestaat in de kern uit het uitvoeren van het mandaat dat geaccordeerd is door de beleggers of waar beleggers in ieder geval een bewuste keuze voor hebben gemaakt bij de aanvang van hun belegging. Dat mandaat mag alleen maar worden uitgevoerd in overeenstemming met de regels gesteld bij wet. De eed voegt hier nu aan toe dat fondsmanagers moeten verklaren dat ze hun werk zullen uitvoeren in overeenstemming met de wet.
Boetes
Juridisch gezien is deze eed dan ook niet noodzakelijk vanuit het perspectief van de beleggersbescherming. De wet dient al nageleefd te worden en als dat mis zou gaan dan kan de toezichthouder op grond van diezelfde wet ingrijpen met onder andere forse boetes.
De wetgever ziet de eed als een preventief middel om wetsovertreding in de toekomt te voorkomen. De hoge boetes die kunnen worden opgelegd voor overtreding van de Wet of het financieel toezicht – variërend van een basisbedrag van 10.000 tot 2.000.000 euro - dragen al in hoge mate bij aan bewustwording van het belang van het naleven van de regels.
Ook voor de belegger voorziet de wet (het Burgerlijk Wetboek) in de mogelijkheid om eventueel geleden schade op de beheerder van een beleggingsinstelling te verhalen. Opmerkelijk is nog wel dat de (AIFM)bewaarder aan de dans van de eed lijkt te ontsnappen.
Omdat ook de toezichthouder fors kan ingrijpen indien fondsmanager de regels omtrent de eed niet naleven, is het noodzakelijk om aan deze nieuwe vereiste gevolg te geven. Er kunnen namelijk hoge boetes - minimaal 500.000 en maximaal 1.000.000 euro - worden opgelegd aan de onderneming en het kan zelfs leiden tot ‘ongeschiktheid’ van een beleidsbepaler.
Ondanks dat er geen juridische noodzaak is voor deze eed en ik ook geen reden zie waarom de wetgever zich met de psyche van een fondsmanager zou moeten bemoeien kan het uiteraard geen kwaad.
Suzanne Kröner-Rosmalen is advocaat bij Stibbe en lid van Stibbe’s Investment Management Groep