Vanaf 2012 wil de FSA, de Britse toezichthouder, een verbod op distributieprovisies voor beleggingsfondsen.
Dat is schrikken voor grootbanken, vermogensbeheerders en andere fondsverkopers. Deze distributiekanalen leven namelijk voor een belangrijk deel van de provisies die ze van fondsmanagers ontvangen voor het aanbrengen van nieuwe beleggers.
Het is een provisie die betaald wordt uit de beheervergoeding van de fondsbeheerder. Vandaar dat ze onder professionals bekendstaan als kickback fee, trailer fee of — nog charmanter — clawback fee.
Grote impact
Deze provisies lijken laag, maar hebben een grote impact. Het jaarlijks aftappen van 0,75 procent provisie van uw vermogen is na 15 jaar net zo schadelijk als een aderlating van 10 procent aankoopkosten.
Het is niet altijd zo geweest. Rond 1993 waren er vrijwel geen banken die naast hun beperkte aantal huisfondsen ook andermans fondsen verkochten. De beheerkosten waren stukken lager, soms maar een kwart van de huidige kosten.
Sindsdien is het aantal beleggingsfondsen op de Nederlandse markt sterk gegroeid. Paradoxaal genoeg leidde verhoging van het aanbod in dit geval niet tot verlaging van de prijzen (lees: de beheerkosten).
Hogere provisies
Een vloed aan nieuwe fondsen zocht zijn weg naar de consument via adviseurs en banken, terwijl de behoefte van de consument amper was toegenomen.
Om toch maar bij de belangrijkste verkoopkanalen op het schap te kunnen liggen, grepen fondsbeheerders naar het provisiewapen.Hogere provisies gefinancierd door hogere fondskosten.
En het werkt! Omdat fondsklanten niet goed zien welke schade fondskosten aan het rendement toebrengen blijven zij rustig beleggen in duurder wordende fondsen.
De prijselasticiteit van de fondsenmarkt blijkt erg laag door gebrek aan transparantie. En dan verliest goed advies het te vaak van provisiebelangen.
Nieuwe spelregels
De situatie kan alleen met een marktbrede aanpak veranderen en ik schat in dat nieuwe spelregels van bovenaf zullen komen. De uitlatingen van AFM-bestuurder Theodor Kockelkoren waarin hij banken verweet hun klanten nog vaak knollen voor citroenen te verkopen zou wel eens het eerste spreekwoordelijke schot voor de boeg kunnen zijn.
Van Lanschot Bankiers lijkt nu als eerste een stap te zetten. De kickback die de bank ontvangt van fondsmanagers, gaat zij doorgeven aan haar vermogensbeheerklanten.
Slim, om belangenverstrengeling onder het oog van je rijkste klanten zo snel mogelijk te beëindigen. Zolang de lagere inkomsten van de bank niet ten koste gaan van de dienstverlening of op een andere manier bij de klant verhaald worden, is de klant hier de winnaar.
Toon Roodbergen is onafhankelijk strategisch adviseur in de financiële sector. Eerder was hij algemeen directeur van Zwitserleven Vermogensbeheer nv.