De afgelopen tijd is er veel te doen over de kosten van beleggingsfondsen. Dit onderwerp kan niet los worden gezien van de roep om belangenconflicten tussen financieel dienstverleners en klanten te slechten.
Meer transparantie en onafhankelijkheid zouden hierop het antwoord moeten zijn, maar het blijkt tot nu toe een weg met valkuilen.
Zo is tot op de dag van vandaag niet duidelijk wat de totale kosten zijn die worden gemaakt. Dit geldt voor beleggingsfondsen, maar ook voor indexfondsen. Daarnaast heeft de industrie vaak nog altijd financiële belangen die niet stroken met die van klanten.
Total Cost of Ownership
De Total Expense Ratio (‘TER’) is de meest gebruikte indicator voor het kostenniveau in een (index)beleggingsfonds. De TER bevat de kosten die de verschillende dienstverleners in rekening brengen. Echter, anders dan wat deze bewoording impliceert, omvat deze ratio niet alle kosten.
Zo worden bijvoorbeeld transactiekosten niet meegenomen. De AFM heeft aangegeven dat zij de TER wil vervangen door een nieuwe kostenratio, de Total Cost of Ownership (TCO), waarin wel alle kosten worden meegenomen.
Doorlopende vergoeding
Het is echter de vraag of dit praktisch mogelijk zal zijn. Zo zijn transactiekosten zelfs achteraf moeilijk objectief toe te rekenen doordat marktontwikkelingen en de gevolgen van transacties door elkaar lopen.
Desondanks zal de invoering van de nieuwe kostenratio het in ieder geval wel gemakkelijker maken om kosten van fondsen te vergelijken.
De onafhankelijkheid van intermediairs zoals private banks en vermogensbeheerders komt in het geding doordat zij al dan niet een doorlopende vergoeding krijgen van fondsmanagers in ruil voor klandizie.
Hierdoor zijn intermediairs niet financieel onafhankelijk in de keuze van de beste fondsmanager voor hun klanten. Hoe gaan intermediairs bijvoorbeeld om met slechte fondsen die veel vergoeding voor henzelf opleveren? Vandaag de dag wordt circa een derde van de TER als vergoeding aan de intermediair betaald.
Intermediairs
Minister De Jager van Financiën heeft laten weten dat hij deze vergoedingen wil gaan verbieden om belangenconflicten tegen te gaan. Echter, als intermediairs geen provisie meer mogen ontvangen maar fondsmanagers verlagen hun tarieven niet, dan zijn zij de lachende derde, en niet de beleggers.
Daarnaast bestaat het risico dat grootbanken weer de nadruk gaan leggen op huisfondsen, zoals dat in het verleden ook gebeurde. Hieraan wordt immers meer verdiend dan aan fondsen van derden.
Nieuwe regelgeving
Nieuwe regelgeving omtrent transparantie en onafhankelijkheid bij beleggingfondsen is met goede bedoelingen omkleed maar leidt ook tot nieuwe valkuilen. Er is wat dat betreft geen eenvoudige oplossing vanuit de overheid.
Uiteindelijk blijft een belangrijke taak bij de belegger zelf liggen om zijn vermogensbeheerder kritisch te toetsen op eventuele belangenconflicten.
Peter van Doesburg is beleggingsstrateeg bij Wealth Management Partners.
De informatie in deze column dient niet te worden opgevat als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling, aanbod of uitnodiging om effecten te kopen, te verkopen of anderszins te verhandelen.