De wereldeconomie is in betere vorm dan gedacht. De zorgen over seculiere stagnatie zijn overdreven. De lage groeicijfers van de afgelopen jaren zijn het gevolg van een langdurig schuldafbouwproces dat waarschijnlijk op een gegeven moment zal omkeren.
Dit zegt Nikolaj Schmidt, hoofdeconoom bij T. Rowe Price in zijn analyse “Why deleveraging is the true culprit weighing on global growth”.
De hardnekkig lage en zelfs negatieve rente heeft bij velen de vrees aangewakkerd dat de wereldeconomie te kampen heeft met een langdurige lage vraag, ook wel seculiere stagnatie genoemd.
Het is niet onlogisch volgens Schmidt dat mensen bezorgd zijn. Sinds de wereldwijde financiële crisis in 2007-2008 is het monetaire beleid continu gefocust geweest op het ondersteunen van de economische groei, echter met teleurstellende resultaten. We zijn nu op het punt aanbeland waar er nog maar weinig beleidsruimte is.
Schmidt ziet de oorzaak van de lage economische groei echter niet in seculiere stagnatie, maar als het gevolg van een langdurig schuldafbouwproces dat is veroorzaakt door macro-economische onevenwichtigheden. Daarom is de wereldeconomie er volgens hem beter aan toe dan de aanhangers van seculiere stagnatie denken.
Vier fases
De hoofdeconoom onderscheidt in de schuldafbouw sinds de grote financiële crisis vier fases. In de eerste acute crisisfase werden de Amerikaanse balansen afgebouwd. Hierop volgde de eurocrisis, waardoor schuldafbouw in Europa begon. De derde fase -de “taper tantrum”- raakte vooral de opkomende markten en tot slot de recente schuldafbouw in de Chinese economie.
Deze fases hebben gemeen dat ze een remmend effect op de wereldeconomie hadden. Doorgaans duurt een periode van schuldafbouw enkele jaren, maar de duur en diepte deze keer toont volgens Schmidt aan in welke mate macro-economische onevenwichtigheden zich ophoopten voor en tijdens de financiële crisis.
Het proces van schuldafbouw verloopt verschillend. Huishoudens in de VS hebben hun schulden sterk afgebouwd, maar de niet-financiële bedrijfssector heeft zijn leningen aanzienlijk verhoogd en voornamelijk gebruikt voor financial engineering (terugkoop van aandelen, dividendbetalingen, overnames), wat niet bevorderlijk is voor de economische groei.
In Europa en Japan is de schuldreductie divers maar was er een sterke impuls om de door de Europese staatschuldencrisis ontstane begrotingstekorten te beteugelen. In China is de schuldafbouw sterk geregisseerd en verschuift de focus van groei naar financiële stabiliteit.
Gevolgen van het schuldafbouwproces
Een van de gevolgen van het schuldafbouwproces is dat er geen sprake is van een sterke stijging van kapitaalbestedingen of consumptie. Kortom, doordat iedereen op hetzelfde moment gaat besparen, drukt de tekortschietende vraag op de economische groei en het overschot aan te lenen geld op de rente.
Om consumenten en bedrijven ertoe aan te zetten om weer meer te lenen, is er een zekere mate van vertrouwen in de toekomst nodig. Daarvoor is politieke stabiliteit van belang. Maar de afgelopen jaren zorgden het Amerikaanse-Chinese handelsgeschil, de Brexit en de opkomst van populistische, anti-establishment politieke partijen in veel landen juist voor politieke onrust.
De schuldafbouw heeft echter ook een positief gevolg, want er is inmiddels een wereld ontstaan met zeer weinig macro economische onevenwichtigheden. Vanuit een macro-perspectief bevindt de wereldeconomie zichzelf in een ongewoon veerkrachtige staat. Hoewel een correctie op een gegeven moment onvermijdelijk zal zijn, zal deze door de afwezigheid van onevenwichtigheden minder ernstige gevolgen hebben.