Veel gesprekken in de Nederlandse financiële sector gingen in 2025 over de mogelijke impact van keuzes door Amerikaanse beleidsmakers. Die gesprekken gingen onder meer over handelstarieven, geopolitieke risico’s, afhankelijkheid van het Amerikaanse financiële systeem en duurzaamheid van Amerikaanse dienstverleners.
De VS zien het niet langer als hun primaire verantwoordelijkheid om de rest van de wereld op het gebied van veiligheid, economie of moraliteit op sleeptouw te nemen. President Trump herinnert ons daar bij elke gelegenheid aan. Dat is niet per se slecht, gezien het voorbeeld dat de VS de afgelopen decennia hebben gegeven. De bijdrage van kabinet Trump II aan de stabiliteit van de wereldeconomie, en daarmee aan de Nederlandse financiële sector, levert dan ook wisselende cijfers op het schoolrapport.
Aardrijkskunde: een voldoende
Veiligheid is voor een economie, net als voor een mens, een primaire behoefte. Trump wist een fatsoenlijke bijdrage aan de NAVO door Europese landen te realiseren, iets wat na jaren van ontwapening helaas weer nodig lijkt te zijn. Tegelijkertijd werd internationale samenwerking gekenmerkt door confrontatie en improvisatie, in plaats van coördinatie en voorspelbaarheid. Ook dat beleid heeft de wereld niet altijd veiliger gemaakt.
Trumps bijdrage aan de beëindiging van conflicten en oorlogen wereldwijd, wellicht ego-gedreven, is moeilijk te ontkennen. Deze inspanningen hebben onder meer geleid tot een megalomane FIFA Peace Prize voor ‘uitzonderlijke en buitengewone acties voor vrede en eenheid’.
Maatschappijleer: een stevige onvoldoende
Voor een bijdrage aan vrede valt nog een argument te maken, maar een bijdrage aan eenheid binnen de VS en wereldwijd is moeilijk te zien. De sociale cohesie in de Amerikaanse samenleving neemt sterk af. Het structureel ondermijnen van vertrouwen in verkiezingen, rechtspraak en media, in plaats van het constructief werken aan het verbeteren van imperfecte instituties, draagt niet bij aan maatschappelijke stabiliteit en versterkt de verdeeldheid in de samenleving. Met name de culturele en identitaire polarisatie leidt tot stevige discussies die worden geëxporteerd naar andere landen. Het verbieden van Diversity, Equity & Inclusion-programma’s bij bedrijven werkt net zo min als het verplichten van deze programma’s.
Economie: een magere voldoende
Door steun aan de binnenlandse productie en inkomsten uit tarieven had het protectionistische beleid enige positieve effecten op de Amerikaanse economie, maar de negatieve effecten waren groter. De inflatie bleef hoog en invoerheffingen verstoorden de wereldhandel, met groeivertraging in de VS als gevolg.
Toch lieten financiële markten, na een initiële daling van de aandelenmarkt en een piek in de volatiliteitsindex, uiteindelijk een prima beleggingsjaar zien. Een jaar dat de Nederlandse pensioenfondsen, die eind 2025 invaren in een nieuwe pensioenregeling, goed konden gebruiken. Het kortetermijndenken pakte hier voorlopig nog goed uit.
Biologie: een stevige onvoldoende
Sommige feiten, zoals klimaatverandering, komen niet goed uit. Waar geopolitieke risico’s wel tijdig worden geïdentificeerd, wordt klimaatverandering ontkend of tegengewerkt. Terwijl de transitie- en fysieke risico’s van klimaatverandering voor de samenleving en de economie enorm zijn, loopt onze achterstand op broodnodige klimaatdoelstellingen voorlopig alleen maar op. Schijnbaar makkelijkere keuzes nu vereisen moeilijkere keuzes later. Dit probleem kan alleen door wereldwijde samenwerking worden opgelost. De Amerikaanse bijdrage is weggevallen. De VS trokken zich wederom terug uit het Parijsakkoord en er was geen officiële deelname aan COP30.
Duurzaam beleggen is in Nederland inmiddels de standaard. Het gebrek aan Amerikaans enthousiasme hoeft echter niets te betekenen voor de keuzes van Nederlandse pensioenfondsen, banken en verzekeraars. Zij zullen duurzaamheidsrisico’s moeten blijven meenemen bij de beleggingskeuzes voor hun klanten en deelnemers. Hiertoe is meer dan voldoende expertise beschikbaar, zowel bij Europese als bij Amerikaanse vermogensbeheerders.
Rapportbespreking: Europa aan zet
Op school zou dit rapport betekenen dat je zou blijven zitten. Kabinet Trump zal ook de komende drie jaar nog blijven zitten. Omdat de echte economische effecten voor Europa nog uitbleven, is de reactie tot nu toe ook beperkt. Er is wel een discussie over het verminderen van de afhankelijkheid van de VS, maar nog weinig actie. Er kan veel meer worden geïnvesteerd in Europa en dus ook in Nederland. Niet alleen het Draghi-rapport roept hiertoe op, maar ook ons eigen recente Wennink-rapport. Zowel linkse als rechtse partijen zouden zich goed moeten kunnen vinden in deze conclusies.
Voorlopig vraagt dit om een eigen Europese koers, met eigen waarborgen voor veiligheid, een meer onafhankelijke economie en een eigen moreel kompas, uiteraard met internationale samenwerking waar dat nodig en mogelijk is. De Nederlandse financiële sector zal hier ook een grotere bijdrage aan moeten leveren.
Jasper Haak is managing partner bij AF Advisors. AF Advisors is deel van het expertpanel dat maandelijks een bijdrage voor Investment Officer schrijft.