De aandacht voor niet-financiële risico’s neemt toe onder fondsselecteurs. Vanwege de strengere eisen die de toezichthouder stelt aan pensioenfondsbestuurders, moeten selecteurs de fondsmanagers op meer vlakken doorlichten dan voorheen.
Dat zegt CIO Kees Verbaas van Altis in een gesprek met Fondsnieuws. ‘Het checken van een jaarverslag en ISAE verklaring is niet meer genoeg. Onze database met antwoorden op vragen, is de afgelopen tijd gegroeid naar 30.000.’
Verbaas staat sinds de zomer van 2017 aan het hoofd bij Altis, nadat de vorige directie de overstap maakte naar Kempen. Het onafhankelijke onderdeel van NN Investment Partners richt zich steeds meer op de Nederlandse fiduciaire markt, waarbij het voor het totale fiduciaire pakket veel optrekt met NN IP. Recent werd het duo bijvoorbeeld in de arm genomen door Pensioenfonds Notariaat en Pensioenfonds Robeco. NN IP neemt in zo’n geval het strategisch advies, risk management en de rapportage voor haar rekening, terwijl Altis de managerselectie en -monitoring doet.
Daarnaast werkt Altis voor een aantal klanten zelfstandig. Onlangs haalde het bijvoorbeeld een pensioenfonds binnen voor een maatwerkselectie op private equity en een andere klant voor de monitoring van vastgoedfondsen. In totaal verzorgt het Haagse kantoor voor 30 institutionele klanten, waarvan ruim 20 pensioenfondsen, de externe managerselectie en/of -monitoring. Daarmee geeft het advies over in totaal 60 miljard euro aan beheerd vermogen van institutionele partijen. De private banks die Altis adviseert, waaronder ING, zijn hierbij niet meegerekend.
Thema van DNB
Van institutionele partijen krijgt Verbaas steeds vaker het verzoek om de beleggingsportefeuille te optimaliseren, waarbij behalve oog voor kosten en risico’s, ook governance in meer detail meegenomen moet worden. De ontwikkeling is ingegeven door de toezichthouder, die strengere eisen stelt aan pensioenfondsbestuurders. ‘Het is een van de thema’s geweest van DNB: grip op uitbestedingsrelaties versterken. Aangezien een pensioenfonds de managerselectie uitbesteedt aan ons, moeten wij zorgen voor een goede grip op de fondsen.’
‘Bovendien kunnen bestuurders zich niet meer sec baseren op dat wat een adviseur hun aanreikt. Ze moeten meer in control zijn, inhoudelijke kennis hebben over hun portefeuilles. We doen kennissessies met bestuurders, om te zorgen dat ze grip hebben op de belegging die ze zijn aangegaan. En dat gaat breder dan ‘Wat doe je als belegger om een goede performance te halen?’
Verbaas legt uit dat het behalve over investment due dilligence - kan een manager goede resultaten halen - steeds vaker gaat over operationele due dilligence. ‘Wat zijn risico’s op gebied van legal, finance, compliance? Heeft een beleggingsfirma de juiste gedragscode, voldoet een partij aan de juiste standaarden op het gebied van risk management, noem maar op. Daar hebben we het afgelopen jaar heel veel in geïnvesteerd. We sturen enorme vragenlijsten van meer dan 500 vragen naar externe managers, om in kaart te brengen of ze ook die niet-financiële risico’s onder controle hebben.’
Andere selectie-opdrachten
Ook in andere opzichten verandert de manier waarop pensioenfondsen naar hun beleggingen kijken. Steeds vaker krijgt Altis de opdracht om ESG-criteria primair als doel te stellen. ‘Dat betekent niet dat het wel een paar procent rendement mag kosten, maar vroeger luidde de doelstelling bij een selectieopdracht om een manager te zoeken die het beter deed dan een index. Nu zeggen ze: zoek een manager die het niet slechter doet dan een index, en die een specifiek duurzaamheidsprofiel heeft.’
De verandering is wenselijk maar ook onvermijdelijk, volgens Verbaas. ‘Mocht een pensioenfonds of verzekeraar er nog niet zoveel mee doen - en die zijn er - dan is er een gamechanger: er komt een rapportageverplichting vanuit Europese regelgeving op het gebied van ESG en klimaatrisico.’
Tussen de klanten van Altis zitten op dit vlak grote verschillen. Er zijn fondsen bij die het afdoende vinden om te voldoen aan de minimale eisen die de wet stelt. Andere fondsen willen zich juist onderscheiden op duurzaamheid, zoals Menzis, of hebben een achterban die er nadrukkelijk om vraagt.
In de praktijk betekent de ontwikkeling dat Altis nu soms andere beleggingsfondsen dan de reguliere fondsen adviseert. ‘Dat zijn niet per se nicheproducten. Zowel bij passieve als actieve beleggers zijn er tegenwoordig ESG-varianten op reguliere fondsen. Het zijn vaak fondsen met een iets groter tracking error budget, om bepaalde uitsluitingen of accenten te kunnen doorvoeren, maar per saldo zijn de resultaten vooralsnog niet anders dan die van de fondsen die ESG minder hoog op het lijstje hebben staan. Gelukkig. Het startpunt is alleen anders.’
Softwaresysteem
Altis deed al veel aan het in kaart brengen van het ESG-profiel van managers en strategieën, maar dat is onder invloed van die ontwikkeling verder aangescherpt, vertelt Verbaas. ‘We hebben onlangs een softwaresysteem gebouwd dat de ESG-impact, zoals de CO2 uitstoot, het waterverbruik en de afvalproductie, van een portefeuille kan vergelijken met een benchmark. Pensioenfondsbestuurders kunnen op basis van die informatie hun footprint vaststellen en hun portefeuille inrichten of aanpassen. Dat helpt de fondsen vervolgens weer om een goede reputatie bij de toezichthouder te behouden.’
Meer uitgezoomd gebruikt Altis ondanks haar dertig verschillende klanten, een gestandaardiseerde selectiemethode voor alle asset classes. Verbaas: ‘De criteria kunnen wel verschillen van klant tot klant. De een heeft een hoog risico budget, de ander een laag risico budget. De een wil een actieve, geconcentreerde portefeuille, de ander wil misschien een wat lager risicoprofiel en meer spreiding. Dus daar zitten wel verschillen in, maar het proces hoe we bijvoorbeeld van 500 aanbieders in Europese aandelen tot vier aanbevelingen komen, dat is vergelijkbaar voor alle categorieën.’
Een belangrijk onderdeel is het data-analyseplatform, waarin de dienstverlener vijftien jaar heeft geïnvesteerd. ‘Van de portefeuilles die we opvragen bij externe managers, maken we replica’s, waarna we diepgaande analyses kunnen maken om te zien hoe een performance tot stand is gekomen en waar zowel de risico’s als de kansen op outperformance zitten.’
Grote reviews
Andere onderdelen zijn niet anders dan die van andere selecteurs: beginnen met het totale universum, en dat via analyses terugbrengen tot een longlist, shortlist en eindvoorstel. In het geval van Altis staan er drie tot vier managers in dat eindvoorstel. ‘Er is niet één manager die past op alle klanten. Sommige klanten willen een combinatie van managers, een ander wil een kwantitatieve manager. We willen meerdere vragen kunnen beantwoorden na een selectie.’
Daarnaast bekijkt het 16-koppige team van Altis elke twee tot drie jaar een gehele categorie alsof het een nieuwe “search” vanaf nul betreft.
Verbaas: ‘Het kan zijn dat er inmiddels nieuwe fondsen zijn die voldoen aan de criteria. De afgelopen twee jaar hebben we een grote review gedaan van alle kern-asset categorieën zoals EMD, HY en aandelen. Daardoor hebben we nu een verse lijst van managers waar we achter kunnen staan. Of daar veranderingen uit kwamen? Best wel wat, ja. Vooral op het gebied van passief beleggen in ESG, zijn veel nieuwe fondsen en fondsen met een langer track record ontstaan. Maar, gelukkig zijn er dankzij goede performance ook veel managers op onze lijsten blijven staan.’