Nu Donald Trump als president in het zadel zit en begonnen is zijn verkiezingsprogramma punt voor punt uit te voeren, moeten beleggers zich opmaken voor meer volatiliteit en dient het landenrisico een prominentere plaats te krijgen in de asset allocatie.
Het valt niet meer te ontkennen: de geopolitieke spanningen nemen wereldwijd toe door een combinatie van technologische veranderingen, wijzigende machtsverhoudingen en de opkomst van het populisme.
De Amerikaanse president Trump en zijn Europese geloofsgenoten delen de overtuiging dat nationale veiligheid en stabiliteit bedreigd worden. Globalisering en handel zijn daarvan naar hun overtuiging de exponenten.
In dat kader is een aloud sentiment terug, de zogenoemde “zero sum-game”. Volgens die theorie is handel een taart met een bepaalde omvang. Dat betekent dat de winst van de één, het verlies van de ander is. Het is de theorie die teruggaat tot de zeventiende eeuw toen de Engelsman Thomas Mun hét traktaat van het mercantilisme schreef: Englands treasure by forraign trade: or the inbalance of our forraign trade is the rule for our treasure.
Dit traktaat zou de ideologische verantwoording worden voor het mercantilsme van Groot-Brittannië in de 17e en 18e eeuw en was aanvankelijk gericht tegen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden die toen 40 procent van de wereldhandel beheerste.
De Republiek was in de optiek van Mun een ‘pauw die over geleende veren beschikte die geplukt zouden moeten worden’. Volgens Mun lag het totale handelsvolume in de wereld vast, zodat het Engelse streven naar (handels)hegemonie ten koste moest gaan van de Republiek. Er volgden drie zeeoorlogen, die inderdaad de dominantie van de Republiek op de wereldzeeën zouden breken.
Vrees voor conflicten en oorlog
De Verenigde Staten hebben nu hun eigen Thomas Mun, in de persoon van Donald Trump. De president poneerde in zijn inauguratiespeech de stelling dat andere landen rijk zijn geworden over de rug van de VS. Dat proces wil hij nu omkeren: ‘America First’. Trump schuwt daarbij het revisionisme niet. Mexicanen heeft hij ‘verkrachters’ en ‘criminelen’ genoemd en de Chinezen maken zich volgens hem schuldig aan valutamanipulatie. Trump heeft ze in de campagne zelfs tot ‘vijanden’ betiteld.
Trump vindt in eigen land een voorbeeld van de risico’s die hij neemt: Herbert Hoover. Onder zijn presidentschap werd in 1930 de Smoot-Hawley Tariff Act aangenomen. Maar liefst 20.000 producten werden met importtarieven van wel 45 procent belast, tegen 5 procent in 2010.
Historici stellen dat de handelsoorlog die president Hoover ontketende heeft bijgedragen aan dalende groei, werkloosheid en inflatie en daarmee het pad geplaveid heeft voor de Grote Depressie en zo ook voor de opkomst van Adolf Hitler in Duitsland. Of dat inderdaad zo is is discutabel, maar dat handelsconflicten de neiging hebben snel te escaleren door actie en reactie en zo zelfs tot gewapende conflicten en oorlogen kunnen leiden laat de geschiedenis duidelijk zien.
Tegen die achtergrond draait het sentiment snel. Het dreigement van Trump jegens Mexico roept het trauma van de Mexicaans-Amerikaanse oorlog van 1842 in herinnering en dit weekend werd een legerofficier in een Chinese partijkrant aangehaald met de waarschuwing van een ‘praktische mogelijkheid van een oorlog’ met de VS. Want China is de ultieme rivaal waar de regering-Trump op enig moment zal uitkomen.
Landenrisico: Mexico
Eén week presidentschap maakt duidelijk dat Trump’s uitverkiezing gepaard gaat met concrete landenrisico’s. Professionele beleggers, zoals pensioenbelegger APG, zeggen dat men op deze onvoorspelbaarheid met twee oude, beproefde recepten dient te reageren: wereldwijde diversificatie en het opstellen van scenario’s, waarin landenrisico’s een prominente plaats hebben.
Zo’n land dat nu voor beleggers een risico vormt is Mexico. Hoe onzeker beleggers over de geopolitieke en landenrisico’s wel zijn, blijkt uit de volatiele koersontwikkeling van de peso tegenover de dollar. De peso stond op enig moment 6 procent lager op 22,03, maar sinds 18 januari is er sprake van een verrassend herstel - ondanks Trump’s dreigement.
Handelaren zijn op dit moment sterker op de vraag gericht of de peso goedkoop is en aandelen dus aantrekkelijk dan dat de muur tussen beide landen inderdaad gebouwd wordt en Mexico de rekening krijgt gepresenteerd door middel van hogere importtarieven.
Koers dollar tegenover de Mexicaanse peso (over twaalfmaandsperiode tot 27 januari). Bron: Bloomberg.
De Mexicaanse aandelenindex IPC is sinds begint dit jaar met bijna 4 procent gestegen, maar het langere termijnrisico is aanzienlijk, stelt UBS. De Zwitserse bank voorspelt dat de koers/winstverhouding voor deze index zal dalen van 17 naar 14-15 als beleggers de risico’s gaan in prijzen.
Ook vreest men ten gevolge van de opgelopen spanningen tussen beide landen voor de kredietwaardigheid van Mexico. Het heeft een van de grootste en meest liquide obligatiemarkten van de opkomende landen. Maar de zorgen onder obligatiebeleggers nemen toe: de tienjarige rente is gestegen naar 7,6 procent, tegen 6,18 procent vóór de Amerikaanse verkiezingen.
Het landenrisico zal niet tot Mexico beperkt blijven. Want behalve het risico Trump is er ook nog een karavaan van populisten die dit jaar de verkiezingen in Europa aandoet.
Meer geopolitieke analyses en de gevolgen voor beleggingen:
- Analyse: De komende strijd tussen Trump en Apple c.s.
- Analyse: Wereldheerschappij en de Russische troef
- Analyse: Recept voor inflatie klaar om bereid te worden
- Analyse: Trump kan beleggers positief verrassen
Hoofdredacteur Cees van Lotringen schrijft op Fondsnieuws tweewekelijks een analyse over geopolitiek en de invloed op financiële markten en beleggingscategorieën.