China wil weer het ‘Rijk van het Midden’ worden, met vertakkingen tot in alle uithoeken van de aardbol, maar de actualiteit is van een andere orde: het land is afgewaardeerd door Moody’s, terwijl Chinese aandelenbeleggers uitwijken naar de anonieme veiligheid van Bitcoin.
China’s sterke man, president Xi Jinping (foto: rechts naast Trump), koestert ambities die passen in het ‘groot-groter-grootst’ denken van het huidige China. Eerder deze maand was hij gastheer van 29 regerings- en staatsleiders op het Zijderoute-Forum, waarin China met grote infrastructuurprojecten de hele wereld, tot aan het Midden-Oosten, Afrika, Europa en Zuid-Amerika aan toe met het land wil verbinden.
De Mongolen komen terug
Om deze ambitie te begrijpen, moet je volgens de beroemde Amerikaanse politicoloog Robert Kaplan het vizier richten op de 13e en 14e eeuw, toen de Mongoolse Yuan-dynastie China beheerste. Deze dynastie was de praktijkbeoefenaar avant la lettre van de globalisering. Voor haar was China het centrum van een multicultureel keizerrijk, dat ondanks zijn bloedige reputatie er niet één was van het zwaard, maar van de handel.
President Xi Jinping propageerde bij het Forum de Zijderoute, die zowel over land als zee wordt doorgetrokken naar alle windstreken van de wereld, als een ‘open en inclusief stelsel’. Doel is om ‘nieuwe economische krachten vrij te maken voor wereldwijde groei en ontwikkeling’ en ‘om de economische globalisering te herbalanceren, zodat de mensheid tot een gemeenschap wordt met een gezamenlijke bestemming’.
‘One Belt, one Road’, zoals de internationale pers deze grand design noemt, berust volgens experts op vier pijlers: ontwikkeling, handel, culturele uitwisseling en financiële steun. ‘One Belt, one Road’ is de blauwdruk voor een nieuwe wereldorde, waarin China herrijst als het ‘Rijk van het midden’, zoals het dat eeuwen is geweest totdat zij in de 19e eeuw implodeerde en ruimte gaf aan de hegemonie van het Westen. De beoogde Zijderoute is een uitdaging van de Amerikaanse hegemonie - en zo wordt deze door Washington ook gezien.
Afwaardering kredietstatus
Maar achter deze torenhoge ambities gaat een urgente actualiteit bloot: kredietbureau Moody’s heeft China woesdag afgewaardeerd van Aa3 naar A1, omdat het kredietbureau zich zorgen maakt over de stijgende schulden en de afvlakkende economische groei. In reactie op het besluit ging de Chinese munt, yuan, in de verkoop.
Analisten wijzen erop dat de Chinese groei is gedaald van de piek van 10,6 procent in 2010 naar 6,7 procent in 2016 en naar minder dan 5 procent in de navolgende jaren. De groeivertraging heeft volgens Moody’s grote gevolgen voor de directe staatsschuld die zal stijgen naar 40 procent in 2018 en 45 procent aan het einde van dit decennium. De economie-brede schuld van overheid, huishoudens en niet-financiële bedrijven van 256 procent (!) zal verder stijgen. Voor de Chinese overheid is dat reden tot deleveraging en hervormingen.
Schuilkelder: Bitcoin
Moody’s denkt dat de hervormingen op enig moment wel effect zullen sorteren, maar dat het proces te langzaam gaat. Fidelity deelt die opvatting in een marktvisie. De Amerikaanse asset manager is vooral bevreesd voor verkeerde beleidskeuzes van de Chinese leiding. De afgelopen jaren hebben de overheidsinterventies veelal goed gewerkt, maar de risico’s nemen nu toe. Fidelity vreest voor het overschieten van groeistimuli en van het voldoende reguleren van schaduwbanken.
De toenemende onzekerheid onder de Chinese bevolking blijkt uit de kapitaalvlucht die gaande is. De Chinese regering probeert dat met restricties in te dammen, maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan: de Bitcoin is in twee maanden met 100 procent gestegen, terwijl de Shanghai Composite Index in dezelfde tijd met 10 procent is gedaald. De Amerikaanse obligatiegoeroe Jeffrey Gundlach stelt dat dit geen toeval is en ziet een verband.
Want terwijl de Chinese overheid in de rol van Big Brother gezichtsherkenning als identificatiemethode wil invoeren, zoeken Chinese beleggers een veilig heenkomen in de digitale, maar anonieme schuilkelders van Bitcoin en Blockchain.
Chinezen zijn al langer enthousiast over Bitcoin. Zakenbanken als Goldman Sachs stellen dat Chinezen de grootste houdsters van de digitale munt zijn als alternatief voor de yuan, die al geruime tijd in waarde daalt. Volgens economen en valutaspecialisten is dat mogelijk een signaal van het wankele vertrouwen en van de economische en sociale veenbrand die woedt in de megasteden van het ‘Rijk in het Midden’.
Meer geopolitieke analyses en de gevolgen voor beleggingen:
- Analyse: Vergrijzing moet ieder nu uit de slaap houden
- Analyse: Nacht van de lange messen nadert voor Trump
- Analyse: Zwaard van Damocles hangt boven Frankrijk
Hoofdredacteur Cees van Lotringen schrijft op Fondsnieuws tweewekelijks een analyse over geopolitiek en de invloed op financiële markten en beleggingscategorieën.