Het Front National van Marine le Pen bereidt zich al voor op de toekomst ná de presidentsverkiezingen: een hardere aanpak van immigranten en vervanging van de euro door de Franse franc. Voor dat laatste heeft de partij een levensgevaarlijk plan in voorbereiding.
In de optiek van Le Pen - zo verklaarde ze recent tijdens een grote verkiezingsbijeenkomst in Lyon - kent de wereld twee vormen van ‘totalitarisme’: economische mondialisering en islamitisch fundamentalisme. Dat laatste wil ze aanpakken door een hard beleid jegens illegale buitenlanders in Frankrijk te voeren.
Le Pen kan op dit moment op ongeveer 28 procent van de stemmen rekenen bij de eerste ronde van de presidentsverkiezingen op 23 april. Als die prognose klopt, dan is de steun voor haar gegroeid in vergelijking met vier jaar geleden. Vooral de terreuraanslagen in Parijs en Nice hebben daaraan bijgedragen, alsook het feit dat honderden in Frankrijk opgegroeide moslims naar Syrië zijn vertrokken om te vechten in de gelederen van Isis.
Een oorlog zonder einde
Het Front National stelt dat het Franse staatsburgerschap moet worden ‘verdiend of ge-erfd’. Op die manier kan de legale immigratie volgens de partij fors worden verminderd, zegt Le Pen. Buitenlanders die illegaal in Frankrijk zijn worden zonder aanschijns des persoons uitgezet.
De andere pijler onder het verkiezingsprogramma van Le Pen is de afwijzing van de economische mondialisering, die door vrijwel alle rechts-populisten in zowel Europa als de VS wordt onderschreven: de natiestaat wordt uitgehold en burgers voelen zich hierdoor vervreemd van hun land.
In Frankrijk wordt vooral verwezen naar het republikeinse beginsel van de zogenoemde “laicité” - de strikte scheiding tussen kerk en staat. Volgens Le Pen, maar ook volgens Pierre Lellouche, lijsttrekker van Les Républicains en schrijver van de Franse bestseller ‘Une guerre sans fin’, wordt dit beginsel uitgehold. Daardoor is Frankrijk kwetsbaar tegenover (Franse) moslims die geen bron van identificatie meer hebben en hun heil zoeken in de islam waar sprake is van tal van stromingen die het geloof nu juist boven de staat stellen.
Levensgevaarlijk plan
Al heeft het Front National in aanloop naar de eerste ronde van de presidentsverkiezingen de scherpe kantjes van zijn programma afgeslepen, zoals de herinvoering van de doodstraf, fier overeind blijft het doel staan om uit de eurozone te treden en terug te keren naar de Franse franc.
Voor dat laatste heeft de extreem-rechtse partij een ogenschijnlijk briljant eenvoudig, maar bij nadere beschouwing levensgevaarlijk plan. De partij wil 80 procent van zijn staatsschuld van 2100 miljard euro denomineren in een nieuwe munt, de Franse franc.
Het Front National wil uit de euro stappen en daarbij een omwisselkoers aanhouden van 1 euro voor 1 franc, terwijl men in 2002 nog in de eurozone stapte tegen een koers van 6,55957 francs voor 1 euro. Deze beoogde, onrealistische uitstapkoers heeft een doel: een fenomenale afschrijving op de staatsschuld bewerkstelligen.
Kredietbeoordelaars spreken van een rampzalig plan. Moritz Kraemer, hoofd landenratings van S&P, zei recent dat dit plan neerkomt op een faillissement. Alastair Wilson, zijn collega bij Moody’s, komt tot dezelfde conclusie: ‘De test voor ons is: denken wij dat beleggers in staat zijn de waarde terug te krijgen die zij erin hebben gestopt.’
Competitieve devaluatie
Deze zogenoemde ‘competitieve devaluatie’, zoals die door David Rachline, de strateeg van het Front National, wordt genoemd, is een recept dat Frankrijk historisch gezien graag mag bereiden. De Gaullisten pasten het toe na de Tweede Wereldoorlog tot de jaren tachtig toen men overging tot een ‘franc fort’-beleid. Het is een tijd van hoge groei en dito inflatie geweest, die in Frankrijk te boek staat als ‘Les trentes glorieuses’, en die ook al ten tijde van het Colbertisme in de 17e en de 18e eeuw werd toegepast.
Zo ging Frankrijk tussen 1588 en 1799 maar liefst acht keer bankroet. De Franse minister Abbe Terray van Financiën had daar geen enkele moeite mee. Hij heeft zowel het faillissement van 1768 als dat van 1774 op zijn naam staan en zei daarover: ‘Regeringen moeten ten minste één keer in de 100 jaar failliet gaan om het “evenwicht” te herstellen.’
Frankrijk dreigt terug te vallen in patronen van eeuwenoud vluchtgedrag. En vrijwel niets houdt haar tegen. Juristen erkennen dat Frankrijk na een breuk met de eurozone (weer) een soeverein land is en kan besluiten wat het wil. Dat klinkt ook door in de woorden van Mikael Sala, hoofd van de aan het Front National gelieerde denktank Croissance Bleu Marine: ‘Als Le Pen tot president wordt gekozen, wordt ze gekozen door het Franse volk. Het is niet haar baan om S&P te plezieren.’
Chaos en volatiliteit liggen op de loer
Obligatiebeleggers nemen op dat risico een voorschot: vorige week steeg de spread tussen Duitse Bund en Frans staatspapier naar een tussentijds record van meer dan 77 basispunten - een spread die de echte zorgen van de markten nog verdoezelt, omdat de ECB nog altijd tot 80 miljard euro per maand aan schuldpapier opkoopt. In deze fase maken Franse staatsobligaties daar ongetwijfeld deel van uit, zodat moeilijk in te schatten is hoe omvangrijk de verkopen door institutionele beleggers op dit moment zijn. Het opkoopprogramma van de ECB wordt in de loop van dit jaar afgebouwd.
De spread tussen het anker, de Duitse Bund, en de Franse rente bedraagt nu nog 70 basispunten. Dat biedt door het opkoopprogramma van de ECB geen enkel geloofwaardig signaal. Als het Front National wint en zijn plannen tot uitvoer brengt, dan is dat een bankroet zoals Europa sinds heugenis niet meer heeft gekend. Omvangrijke chaos en volatiliteit zullen het gevolg zijn, met een vlucht in sterke landen als Duitsland, Oostenrijk en Nederland en een oplopende spread in Zuid-Europa.
De financiële markten anticiperen op een dergelijk scenario. blijkens de dalende Duitse tienjaarsrente weer. Tevens is er een trek op gang gekomen van aasgieren die de Atlantische Oceaan overvliegen. ‘Want Europa wordt gezien als de grote verliezer van de huidige geopolitieke trend,’ zegt Joseph Oughourlian van het hedgefonds Amber Capital.
De avond van 7 mei, als de uitslag van de tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen bekend wordt, zal duidelijk worden of de komst van Amerikaanse hedgefondsen naar het Europese continent de moeite waard is geweest. Het Zwitserse UBS denkt van wel: zij heeft de kans dat Marine le Pen wint inmiddels al verhoogd tot 40 procent - met nog drie spannende maanden tot de dag des oordeels te gaan is dat een ijzingwekkend hoog percentage.
Meer geopolitieke analyses en de gevolgen voor beleggingen:
- Analyse: ‘America First’, recept voor conflict en oorlog
- Analyse: De komende strijd tussen Trump en Apple c.s.
- Analyse: Wereldheerschappij en de Russische troef
Hoofdredacteur Cees van Lotringen schrijft op Fondsnieuws tweewekelijks een analyse over geopolitiek en de invloed op financiële markten en beleggingscategorieën.