Analyse: Zuid-Europa hapt naar adem

Met iedere crisis neemt de divergentie tussen de zuidelijke en de noordelijke lidstaten van de eurozone verder toe. Jongste aanjager daarvan: het coronavirus, dat dit jaar in het eurogebied door de lockdown zorgt voor een krimp van de gezamenlijke economie van -8,7 procent. ‘Uitzonderlijk hoog’, stelt de Europese Commissie.

In deze wekelijkse rubriek ‘Actualiteit in beeld’ valt aan het sterk uiteenlopende marstempo tussen Zuid- en Noord-Europa niet meer te ontkomen. Zo verraste Nederland vorige week vriend en vijand met een stijging van de detaihandelsomzet van maar liefst 8 procent in mei - en dat was niet in vergelijking tot de vorige maand, maar tot diezelfde periode een jaar eerder. 

Huisraad naar de stort

Helemaal onbegrijpelijk is dat niet: zo brachten in maart en april huishoudens in Nederland en masse hun als ‘verslonzen’ bestempelde huisraad naar de lokale stort, zodat in mei - met de opgebouwde spaartegoeden - nieuwe meubels binnengereden konden worden. Gevolg: het producentenvertrouwen verbeterde sterk in juni, hoewel nog altijd negatief. Het relatieve optimisme wordt gevoed door een combinatie van de overheid die behoud van arbeidsplaatsen financiert en een virusuitbraak die vooralsnog behoorlijk succesvol bestreden is. 

Hoewel dat niet voor alle grote Europese economieën geldt, zijn de groeiprognoses inmiddels naar boven bijgesteld: de Europese Commissie meldde gisteren in zijn projecties dat de Duitse economie dit jaar met -6,3 procent zal krimpen, de Nederlandse met -6,75 procent, terwijl Zuid-Europa slechter afsteekt. Voor de Franse, de Italiaanse en de Spaanse economie wordt door Brussel een krimp voorspeld van meer dan -10 procent, tot zelfs meer dan -12 procent. 

^{Bron: Goldman Sachs AM. Infographic: Core Digital Strategy}

‘There is wide dispersion of recovery paths’, schrijft de Europese Commissie, hetgeen tot uitdrukking brengt dat de bestrijding van het virus in de lidstaten van de eurozone met wisselend suces is verricht, terwijl de verschillen ook verklaard worden uit de structuur van de nationale economieën als uit de omvang van de genomen overheidsmaatregelen. 

Zuid-Europa wordt nog meer dan de noordelijke lidstaten in zijn ziel getroffen, namelijk in zijn voor de nationale economie zo belangrijke toerisme-industrie. De Verenigde Naties heeft de wereldwijde schadepost voor deze sector voor dit jaar geschat op 1200 miljard dollar. De economische naschok voor landen als Italië, Frankrijk en Spanje - die jaarlijks tientallen miljoenen toeristen verwelkomen - komt pas in dit tweede kwartaal. Voor Zuid-Europa zijn de rapen dan ook gaar: Frankrijk krimpt dit jaar met -10,5 procent, Spanje met -11 procent, Italië met -11,25 procent en Griekenland met -9 procent. 

Voor 2021 wordt nu voor de eurozone als geheel een economische groei voorspeld van 6,1 procent, en van 7,4 procent voor de Europese Unie, waarmee de lidstaten echter nog niet terug zijn op het niveau van 2019.

‘Een krachtige illustratie’

De Europese Commissie vreest dan ook met het oog op de grote afhankelijkheid van het toerisme-seizoen en van de vele kleine (familie)bedrijven voor massale bedrijfssluitingen en werkloosheid in Zuid-Europa. Tegen deze achtergrond, zo verklaarde vice-president Valids Dombrovskis van de Commissie, is de economische krimp in de eurozone, met extreem gestegen begrotingstekorten en staatsschulden tot gevolg, dan ook ‘een krachtige illustratie’ van de noodzaak dat de regeringsleiders tot het 750 miljard euro grote Europese herstelplan moeten beslissen. 

Nederland, dat de recente ervaring heeft van een zeer moeizaam economisch herstel uit de crisis van 2008/2009, geeft vooralsnog niet thuis. De regering-Rutte die tientallen miljarden heeft uitgetrokken om het eigen volk voor bedrijfssluitingen en massa-ontslag te behoeden, toont zich op dit moment niet zo gevoelig voor de moraalpreken en het beroep op solidariteit en broederschap uit Zuid-Europa en overzeese gebieden van het Koninkrijk nu het water ook hier door de polder klotst. 

En toch: ook al draalt Mark Rutte, uiteindelijk zal hij moeten kiezen tussen het nationale hemd of de Europese rok - in Parijs en Berlijn denken ze al te weten welke van de twee hij uiteindelijk zal kiezen als premier van een ruim 500 jaar oud handelsland. 

^{Noot: groeiprognoses 2020 / 2021, Europese Commissie, per 7 juli.} 

^{Noot: Cijfers per q4,2019, Eurostat. Zie link}