De plannen van Amerikaanse en Europese toezichthouders om de derivatenhandel aan banden te leggen, kunnen een limiet zetten op de omvang van ETF-indexfondsen.
Critici menen dat de populariteit van deze fondsen heeft bijgedragen aan de extreme koersbewegingen van met name grondstoffprijzen.
Spectaculaire groei
ETF staat voor exchange traded fund; het zijn fondsen die de waarde van een index of grondstof volgen en als aandeel op de beurs kunnen worden verhandeld.
Het beleggingsproduct is aan een spectaculaire opmars bezig. Vorig jaar groeide de markt met ruim 43 procent. Naar verwachting wordt dit jaar de mijlpaal van 1300 miljard dollar aan geïnvesteerd vermogen gepasseerd. Aan het Damrak zijn 99 ETF’s genoteerd.
ETF’s geven beleggers toegang tot markten waarop zij eerder niet terecht konden. Zo kan een particulier speculeren op prijsschommelingen van ruwe olie, aardgas, suiker en CO2-emissierechten. In veel grondstoffen werd traditioneel weinig gehandeld. Maar dit is veranderd nu iedereen kan meedoen via ETF’s.
Limiet aan termijncontracten
De Amerikaanse Commodity Futures Trading Commission (CFTC) wil strengere limieten stellen aan het aantal termijncontracten dat een handelaar mag aanhouden.
De toezichthouder deed deze maand een voorstel voor de energiemarkt. In maart wil de CFTC soortgelijke voorstellen doen voor metalen. Vooral goud en zilver zullen daarbij onder de loep worden genomen.
Onlangs werd ook bekend dat het Internationaal Energie Agentschap (IEA) speculatie op de energiemarkt wil indammen. Het IEA komt daarom op 25 februari in Tokio samen met de Opec, banken en toezichthouders.
Het schrikbeeld van toezichthouders en zij die belang hebben bij een gelijkmatige prijsontwikkeling, deed zich vorig jaar voor op de Amerikaanse gasmarkt. De ETF US Natural Gas (UNG), goed voor 4,5 miljard dollar, gebruikt termijncontracten als onderliggende waarde.
Die gascontracten lopen maandelijks af en moeten dan worden vervangen.
Doorrollen
Dat zogeheten doorrollen leidde tot grote prijsschommelingen. ETF’s zijn in Amerika verplicht dagelijks hun bezit te openbaren. Iedereen kan daardoor inspelen op verwachte tekorten of overschotten.
UNG koopt meer dan de helft van zijn contracten (2,4 miljard dollar) buiten beurzen om. Strengere regulering zou andere ETF’s tot soortgelijke stappen kunnen dwingen, ware het niet dat de Amerikaanse president Obama en verschillende toezichthouders al hebben gezegd ook de derivatenhandel buiten de beurzen aan te willen pakken.
In dat geval zullen de grootste ETF’s tegen grenzen van hun groei aanlopen.
Prijsstijgingen
Daniel Wills van de Britse aanbieder ETF Securities, ook actief op het Damrak, maakt zich nog geen zorgen. ‘De CFTC heeft geen zeggenschap buiten de VS en in Europa zijn toezichthouders traditioneel terughoudender.’
Hij bestrijdt ook de lezing dat ETF’s grote volatiliteit veroorzaken. ‘Bij prijsstijgingen speculeren kopers van ETF’s ook op dalingen en omgekeerd. Zij zorgen voor meer liquiditeit op de markt, niet voor excessieve prijzen.’
Copyright: Het Financieele Dagblad, 4 februari 2010.