‘We hebben andere vormen van kapitaal nodig, die minder hoge eisen stellen aan governance en al dat gedoe. De vraag is dus: hoe sluis je nu kapitaal naar degenen die er behoefte aan hebben? Op zodanige manier dat je toch voldoende afscherming hebt van risico’s.’
Het is een gedenkwaardige uitspraak, in 2010 gedaan door Cees van der Hoeven, de voormalige topman van het Ahold concern, die naar eigen zeggen door investeerder Marcel Boekhoorn ‘uit de goot is gehaald’ toen hij met hem actief werd in de private equity markt.
Van der Hoeven deed zijn uitspraken toendertijd in het FD naar aanleiding van zijn betrokkenheid bij de overname én de doorverkoop van telecomaanbieder Telfort aan KPN. De halve wereld viel over zijn uitlatingen heen, maar bijna een decennium later blijkt hoe vooruitziend de visie van de gevallen engel van de aandelenmarkten wel niet was.
Op de vraag van het FD hoe je dan ‘voldoende afscherming hebt van risico’s’, gaf van der Hoeven het volgende antwoord: ‘Daar is volgens mij maar één antwoord op: dat is het meer uit de publieke sfeer trekken. Dus met andere woorden, een pensioenfonds als ABP investeert rechtstreeks in een bedrijf. Punt. Zo doen miljardairs het ook, de Russen, de Chinezen en wie nog meer. Die gaan gewoon rechtstreeks.’
Beursemissies fors lager
De reden om deze uitlatingen van Van der Hoeven in herinnering te roepen is dat deze de trend markeren waarvan nu over de hele linie sprake lijkt te zijn: grote beleggers zoeken massaal alternatieven voor de publieke markten. Zo is het aantal beursemissies dramatisch gedaald. Topte deze in de Verenigde Staten in 1998 op meer dan 8.000, inmiddels bevinden deze zich op iets meer dan 4.000. In Europa is de procentuele daling geringer, maar is de trend niet minder evident.
De oorzaak voor de dramatisch afgenomen populariteit van de aandelenmarkten is een veelkoppige: aandelenmarkten zijn geen competitieve marktplaatsen meer om kapitaal op te halen of om bedrijven te verkopen, zei analist Robert Buckland van Citi recent tegenover de Financial Times. ‘Publieke aandelenmarkten krimpen, omdat bedrijven elders goedkoper kapitaal vinden.’
Buckland doelt op de lage rente enerzijds en de ophoping van beschikbaar kapitaal bji private equitybedrijven anderzijds. Zo hebben mastodonten als Blackstone, KKR en de Carlyle Group extreem veel geld opgehaald bij institutionele beleggers en zeer welgestelde families. Daardoor zitten private equity huizen nu op meer dan 2.000 miljard dollar aan nog niet ingezette vuurkracht.
Buy backs op een record
Tegelijkertijd is door de lage rente (trend: dalend) geld extreem goedkoop wat grote bedrijven aanzet tot overnames waarmee ze hun marktdominantie proberen te vergroten en hun winstmarges proberen te verhogen. Tegelijkertijd gebruiken deze bedrijven hun overtollige cash om constant eigen aandelen in te kopen, zodat de waarderingen stijgen. Vorig jaar ging het in het Amerikaanse beursgenoteerde bedrijfsleven om meer dan 800 miljard dollar - een record. Zo kocht Apple, dat verdrinkt in zijn eigen cash, in het eerste kwartaal van dit jaar al voor ruim 20 miljard aan eigen aandelen in.
Dat private equity-bedrijven - ondanks de goedkope financieringsbronnen - hun kruit droog houden, verbaast dan ook niet: bedrijven zijn hoog gewaardeerd en overnames zeer prijzig. Marc Staal, topman van het private equity bedrijf ACC, zei daarover in het FD dat alles op dit moment te duur is en dat de hoge waarderingen maken dat ACC geen nieuwe fondsen opzet maar zijn cash aanhoudt.
Want behalve private equity huizen richten ook institutionele beleggers, als pensioenfondsen en verzekeraars, maar ook kapitaalkrachtige family offices, zich in hun ‘search for yield’ steeds nadrukkelijker op deze onderhandse markt van private debt, management buy-outs, start ups en andere innovatieve bedrijven.
Dat komt ook doordat onder beleggers allengs de zorg toeneemt over bedrijven en sectoren op de beurs, zoals energie, ultiliteit en (her)verzekeraars, die uit de gratie (kunnen) vallen als blijkt dat klimaatverandering inderdaad een systeemrisico is.
Een-op-een relatie
Cees van der Hoeven zei in 2010 in zijn interview met het FD dat het de hoogste tijd was voor andere vormen van kapitaal. Hij formuleerde dat als volgt: ‘Ja, daar worden inderdaad ook fouten gemaakt. Maar er vallen minder slachtoffers, het is een een-op-een-relatie, dus het is gewoon helder. Jij hebt het risico genomen, je hebt in mij geinvesteerd, wij hebben je steeds op de hoogte gehouden.’
Die opvatting is - met verwijzing naar het surrealistische beleid van centrale banken, en de volgens velen doorgedraaide wet- en regelgeving - op weg gemeengoed te worden onder professionele beleggers.