Hoewel de kredietcrisis als ‘voorbij’ wordt beschouwd, dient zich een nieuwe crisis aan: die van pensioenen. Aanleiding is dat overheden veel gunstigere beloften hebben gedaan dan dat zij daarvoor geld opzij hebben gezet of beschikbaar hebben.
Dat schrijft het Amerikaanse financiële conglomeraat Citigroup in een omvangrijk, diepgravend rapport.
Volgens de onderzoekers van Citigroup komen twintig welvarende landen, waaronder Nederland, maar liefst 78.000 miljard dollar tekort. Het gaat hierbij om in het vooruitzicht gestelde oudedagvoorzieningen, zoals de AOW in Nederland, en pensioenen voor onder meer ambtenaren.
Stijgende staatsschulden
De totale staatsschuld van de onderzochte groep van twintig landen - waaronder Frankrijk, Duitsland, Nederland, België, Groot Brittannië, de Verenigde Staten, Canada, Japan en Australië - bedraagt 44.000 miljard dollar. Dat bedrag alleen is meer (109 procent) dan het bbp (bruto binnenlands product) oftewel de totale omvang van de economieën van deze landen.
De combinatie van hoge staatsschulden en onvoldoende reserves voor uitbetaling van pensioenen aan ambtenaren en oudedagsvoorzieningen, zoals in Nederland, maakt dat overheden in een spagaat staan. Ze hebben de keuzes tussen pensioenen verlagen en belastingen verhogen. Beide keuzes zullen op grote maatschappelijke onrust stuiten.
Hogere staatsschulden lijken ook geen oplossing, nu deze door de kredietcrisis al fors gestegen zijn. De rentes worden nu bewust door monetaire autoriteiten laag gehouden, maar als de staatsschulden stijgen dan neemt de druk vanuit de markt op hogere rente ook toe.
Advies: Geef opening van zaken
Citigroup houdt in het rapport ‘The Coming Pension Crisis’ overheden voor dat zij zo snel mogelijk openheid moeten geven over de ontstane tekorten. Tevens is een verhoging van de pensioenleeftijd, in lijn met de levensverwachting, onvermijdelijk. Ook zal meer moeten worden nagedacht over verdeling van de kosten tussen generaties.
Volgens Citigroup zijn de pensioenen in landen als Nederland en België, waar sprake is van rijke pensioenfondsen, redelijk goed gereld. Probleem is echter dat deze landen deel uitmaken van een muntunie met landen waar de pensioentekorten zijn opgelopen tot meer dan 300 procent van het bbp. De landen die aanleiding geven tot grote zorgen zijn volgens de Amerikaanse Citigroup Duitsland, Frankrijk, Italië, Oostenrijk, Portugal en Spanje.
Citigroup vreest dat het onvermijdelijk is dat binnen de eurozone de staatsschulden oplopen, dat belastingen omhoog gaan, er verder bezuinigd wordt en dat de pensioenen versoberd worden. McKinsey schreef in 2015 in het rapport ‘Debt and not much deleveraging’ dat de wereldwijde staatsschuld met 57.000 miljard dollar is gestegen. Trend: stijgend.