Voor aandelenbeleggers was 2017 een vrijwel ideaal beursjaar, maar een deel van de Nederlandse hedgefondsen denkt daar anders over. Zij hadden liever meer beweging op de beurs gezien, in plaats van de rustig stijgende koersen van afgelopen jaar.
Een van de slachtoffers is het Done Hedge Fund. ‘Weinig beweging en een oplopende beurs zonder terugslag, dat is voor het fonds op zijn zachtst gezegd niet de beste markt’, zegt mede-oprichter Kevin Kraaijeveld. Dat is terug te zien in de resultaten. Terwijl het Done Hedge Fund jarenlang stabiele, positieve resultaten kon noteren, boekte het vorig jaar een negatief rendement van 5,1 procent.
Gebrek aan volatiliteit
Done Hedge Fund handelt in arbitragestrategieën, bijvoorbeeld tussen twee dezelfde aandelen die op verschillende beurzen genoteerd staan. Ook heeft het fonds een volatiliteitsstrategie, die extra lucratief is als er iets gebeurt wat markten niet hadden verwacht, zoals het brexitreferendum.
Het gebrek aan volatiliteit, beweeglijkheid op de markten, raakte Done Hedge Fund dubbel. Onverwachte, lucratieve gebeurtenissen bleven uit. Als gevolg van het ontbreken van koersbewegingen verdiende het fonds aanmerkelijk minder aan actieve handel.
Na een aantal maanden waarin het tegen zat, heeft het fonds volgens Kraaijeveld ‘wat kleine veranderingen gedaan’ aan de strategie. Het doel hiervan is dat het fonds de kalme periodes beter doorkomt. ‘Het lijkt te werken. Het laatste kwartaal van vorig jaar had het fonds een positief resultaat. Ook dit jaar staat het op een plusje’, zegt Kraaijeveld. ‘Mocht de volatiliteit terugkomen, dan gaat het fonds daar zeker van profiteren. Maar als dat een jaar duurt, is het door de aanpassingen beter te trotseren.’
Long/shortfondsen
Niet alleen het gebrek aan volatiliteit zat de sector dwars, zo blijkt uit een inventarisatie van het FD onder Nederlandse hedgefondsen met een omvang van minstens 20 miljoen euro. Ook de consistent stijgende koersen op de aandelenmarkt zijn niet per se in het voordeel van hedgefondsen. De meeste Nederlandse spelers zijn namelijk zogenoemde long/shortfondsen, die op de aandelenmarkt zowel posities innemen waarmee ze profiteren van koersstijgingen (‘longposities’), als posities de renderen als de koersen dalen (‘shortposities’). Het voordeel is dat ze op deze manier ook geld kunnen verdienen in neergaande markten. Dat maakt hun risicoprofiel lager dan dat van traditionele aandelenfondsen. Keerzijde is dat ze minder profiteren van stijgende koersen.
Afgelopen jaar was de markt ‘behoorlijk sterk’, zegt Sven Bouman (foto) van Saemor Europe Alpha, een ‘market neutral’-fonds dat evenveel long- als shortposities heeft. ‘Wij moeten het in deze markt sterk hebben van de bijdrage van de longposities aan het rendement, en veel minder van de shortposities.’ Saemor behaalde afgelopen jaar een rendement van bijna 8 procent, waar Bouman ‘tevreden’ mee is.
Slechte prestaties bedrijven afgestraft
Ook Willem de Vlugt van EValuation Capital, beheerder van het EV Smaller Companies Fund, zegt dat shortposities zijn fonds ‘een paar procentpunt’ rendement hebben gekost. ‘Al worden slechte prestaties van bedrijven ook in een opgaande markt afgestraft.’ De Vlugt is content met het rendement van bijna 9% dat het EV Smaller Companies Fund afgelopen jaar behaalde. ‘Zeker als je het afzet tegen het risico dat we lopen.’
Het is het dilemma van een sector die voor de kredietcrisis naam maakte met dubbelcijferige rendementen, maar die eigenlijk fungeert als schuilplaats in turbulente markten met dalende koersen. Nu de aandelenbeurzen al sinds 2009 oplopen, en obligaties eigenlijk al decennia in een stijgende markt zitten, is het lang geleden dat ze hun waarde hebben kunnen bewijzen.
‘Misschien dat nieuwe beleggers nu minder snel in hedgefondsen stappen’, denkt Mark Baak van Privium, ‘want die hebben recent minder goede rendementen laten zien dan de aandelenmarkten. Maar tegelijkertijd komt de correctie steeds dichterbij. Mensen met hoogtevrees zoeken misschien juist hedgefondsen op.’
Voltreffer met Steinhoff
Tot de correctie komt, moet de sector het met een handvol unieke kansen doen. Zo scoorde Saemor Europe Alpha in december een voltreffer door short te gaan in Steinhoff, de Zuid-Afrikaanse woonwinkelketen die getroffen werd door een boekhoudschandaal. ‘Wij waren in december 2016 al ingestapt en hadden die positie in mei vergroot’, vertelt Bouman. ‘Steinhoff had een relatief zwakke balans met hoge en oplopende schulden en rapporteerde grote verschillen tussen nettowinst en operationele kasstroom. En het winstmomentum was slecht.’
Afgelopen maand was het uiteindelijk een boekhoudschandaal dat het kaartenhuis deed instorten: -90 procent. Een gelukje? ‘Dat zie je natuurlijk niet aankomen. Maar we hebben ruim honderd shortposities, en dat zijn bedrijven waarbij de kans dat zoiets gebeurt wel groter is. Dit keer kwam het wel erg goed uit.’
Containerbegrip‘Hedgefonds’ is eigenlijk een containerbegrip voor een veelvoud aan handelsstrategieën, die als enige gemene deler hebben dat de prestaties in principe niet gecorreleerd zijn met andere beleggingscategorieën. Bij een beurscrash kunnen hedgefondsen daardoor alsnog een positief rendement behalen. Hoewel de meeste fondsen in Nederland dus long/short-aandelenfondsen zijn, houdt het daar zeker niet op. Mint Tower en Done zijn zogenoemde arbitragefondsen, die profiteren van ongelijke waarderingen tussen vergelijkbare beleggingsinstrumenten. Grondstof-fonds Commodity Discovery, dat in 2016 een topjaar had, moest in 2017 iets inleveren. En Transtrend, dat met afstand het grootste hedgefonds van het land is en handelt in termijncontracten, wist een bescheiden plus van 1,5 procent te behalen. ‘Beleggers stappen in hedgefondsen omdat de rendementen niet in cadans lopen met andere markten’, zegt hedgefondsbelegger Mark Baak van Privium. ‘Ik denk dat veel fondsen niet wakker liggen van een rendement dat laag, maar positief is. Als de markt keert, dan kunnen ze hun waarde bewijzen als ongecorreleerde belegging die in slechte tijden rendement biedt.’ |
Copyright: Het Financieele Dagblad, 26 januari 2018.