Beleggers omarmen in ongekend hoog tempo Exchange Traded Funds (ETF’s), ook wel trackers genoemd. De markt is nu ruim 1400 miljard dollar groot. Wereldwijd zijn er meer dan 2.500 soorten trackers beschikbaar.
Dat veroorzaakt keuzestress, waarschuwt hoofd research van BlackRock, Deborah Fuhr. Fondsnieuws biedt adviseur en eindklant de helpende klant en zet de verschillendende typen en keuzemogelijkheden in het assortiment op een rij.
Trackers beleggen passief. Het doel van een tracker is om het rendement van een index te genereren.
Wanneer bijvoorbeeld de AEX-index met 2 procent stijgt, dan zal een tracker op de AEX in principe ook met 2 procent stijgen. Omdat er geen dure fondsbeheerders nodig zijn die de markt continue afspeuren naar de beste investeringsmogelijkheden zijn de kosten laag.
De hogere kosten en het feit dat koersen redelijk onvoorspelbaar zijn maken het voor actieve beleggingsfondsen bijzonder lastig om de markt te verslaan.
De meeste slagen daar dan ook niet in, wat de markt voor trackers geen windeieren heeft gelegd. Waarom zou je immers betalen voor actief beheer als het simpelweg volgen van een index veelal tot betere prestaties leidt?
Indexfondsen
Wie passief wil beleggen kan natuurlijk ook een indexfonds kopen. Maar in vergelijking met trackers is de verhandelbaarheid slechter, de transparantie soms minder en liggen de transactiekosten soms hoger, zo geeft Roel Thijssen, Managing Director bij BlackRock en hoofd iShares Benelux en Midden-Oosten, aan.
‘Waar trackers net als aandelen continue verhandelbaar zijn, worden de meeste indexfondsen maar een keer per dag verhandeld en in sommige gevallen zelfs maar een keer per week.’
‘Ook zijn niet alle indexfondsen volledig transparant over de transactiekosten, terwijl bij trackers de spread en de aan- en verkoopkosten die de bank of broker berekent wel goed bekend zijn. Sommige aanbieders van indexfondsen rekenen bovendien met een extra kostenpost in de vorm van een op- of afslag ten opzichte van de intrinsieke waarde’, aldus Thijssen.
Een ander verschil is dat trackers in tegenstelling tot indexfondsen uitgeleend kunnen worden, hetgeen voor professionele beleggers een belangrijk voordeel kan zijn.
Het aanbod van trackers is tegenwoordig zo veelzijdig dat beleggers alle kanten uit kunnen. Maar daardoor staan zij wel voor de uitdaging om de grote hoeveelheid trackers op hun eigen merites te beoordelen.
Bij de selectie van een tracker dienen niet alleen de onderliggende index en de kosten, maar ook de structuur aan een kritische blik onderworpen te worden.
Fysiek
De eerste generatie trackers worden ook wel fysieke trackers genoemd. Omdat deze trackers daadwerkelijk alle aandelen of obligaties in de onderliggende index kopen, blinken zij uit in eenvoud en transparantie.
Zo houdt de iShares DAX de aandelen van alle 30 ondernemingen die deel uitmaken van de DAX Index in overeenstemming met hun individuele gewicht in de index.
Synthetisch
Andere trackers gebruiken synthetische replicatie: deze kopen niet alle effecten van de onderliggende index, maar kunnen via swaps wel het rendement van de index leveren. Met swaps komen ook minder gangbare indices binnen het bereik van trackers, maar de risico’s zijn ook groter.
‘Onze voorkeur gaat uit naar fysieke trackers, vooral vanwege de transparantie die fysieke structuren bieden. Omdat zij daadwerkelijk de onderliggende stukken kopen hebben fysieke trackers niet te maken met tegenpartijrisico’s die een swap per definitie met zich meebrengt’, zegt Thijssen.
De tegenpartij met wie de swap is afgesloten kan immers failliet gaan met alle gevolgen van dien. Daarnaast zijn de kosten van een synthetische tracker volgens hem niet bij alle aanbieders even transparant. En dan gaat het om de hoogte van de swapfee en of die wel of niet wordt doorberekend.
‘Sommige partijen zeggen dat de swapfee gratis is, maar dat is natuurlijk niet het geval. Kennelijk worden die kosten dan ergens anders weer gecompenseerd’. Tot slot is ook het onderpand, of de kwaliteit daarvan, dat bij een swapstructuur wordt meegenomen volgens Thijssen niet altijd geheel duidelijk.
Toch biedt ook iShares in gevallen dat het op fysieke basis niet goed mogelijk is om een index te repliceren synthetische trackers aan. ‘Maar dan gebruiken wij drie tegenpartijen en bepalen wij zelf hoe groot en welk onderpand het is’, aldus Thijssen.
De risico’s blijven voornamelijk beperkt door ‘over-collateralisation’, waarbij de totale marktwaarde van het onderpand groter is dan de totale tegenpartij exposure.
Ook is de transparantie gewaarborgd: op de website van iShares zijn dagelijks het onderpand, de swap spreads en de geaggregeerde swap exposure te vinden.
iShares gebruikt synthetische trackers bijvoorbeeld in landen als Rusland en India, met name vanwege juridische aspecten.
‘De operationele en juridische risico’s zijn in deze landen niet geheel duidelijk als je in fysieke effecten belegt, hetgeen je via swaps kan omzeilen. Voor de klanten is een swap dan beter’, verklaart Thijssen.
BlackRock’s iShares is een vermogensbeheerder en neemt volgens Thijssen zijn fiduciaire verantwoordelijkheid heel serieus.
‘We bieden alleen ETF’s aan die voor onze klanten van hoogwaardige (institutionele) kwaliteit zijn. Wat iShares betreft worden echte ETF’s gekenmerkt door transparantie, een goede institutionele kwaliteit, hoge liquiditeit en relatief lage kosten.’
Optimalisatie
Een vaak gehoord argument voor de keuze van swaps is dat sommige markten, zoals bijvoorbeeld delen van de obligatiemarkt, niet liquide zijn.
‘Ook in deze gevallen hebben wij echter veelal fysieke structuren, omdat wij dan gebruikmaken van optimalisatietechnieken door bijvoorbeeld niet alle stukken maar alleen de meest liquide obligaties in een index te kopen. Dat heeft uiteindelijk weinig tot geen invloed op de tracking error’, zegt Thijssen.
Bij brede aandelenindices als de MSCI World is het eveneens vanuit kostenoverwegingen niet altijd efficiënt om alle componenten daadwerkelijk aan te houden.
Leveraged
Creativiteit kan de uitgevende instellingen niet worden ontzegd, want er verschijnen steeds meer trackers op de markt die weinig overeenkomsten meer hebben met de oorspronkelijke simpele fysieke versies.
Tegenwoordig zijn er bijvoorbeeld ook trackers die het rendement van een onderliggende index verdubbelen of zelfs verdrievoudigen. Met behulp van derivaten wordt dan een hefboomeffect van twee of drie gecreëerd.
Een voorbeeld daarvan is de Leveraged DJ EuroStoxx 50 van Lyxor, onderdeel van het Franse Société Générale, die op dagbasis met een hefboom van 200 procent de onderliggende procentuele verandering van de eurostoxx 50 volgt.
Stijgt de index met 2 procent dan zal de tracker normaliter met 4 procent stijgen. Kortom, hetzelfde rendement kan worden verkregen met een 50 procent lagere investering.
Interessant, maar volgens Sjef Pieters, hoofd business development in de Benelux bij Lyxor Asset Management, moeten beleggers wel bedacht zijn op het feit dat de tracker dagelijks wordt gereset.
Hoe langer de tracker wordt aangehouden hoe groter de discrepantie tussen de waarde van de onderliggende index en de tracker kan uitvallen, zeker bij grote volatiliteit. In feite werkt de tijd hier in het nadeel van de belegger.
‘Het is zeker geen buy-and-hold product. Vooral particuliere beleggers hebben nog al eens moeite om verlies te nemen als hun visie niet uitkomt, terwijl dat bij deze tracker wel belangrijk is’, zegt Pieters. Uit de hoge omzetten blijkt dat beleggers de leveraged trackers hooguit enkele dagen in bezit houden. En dat is wel zo verstandig.
Short
Ook bij de Lyxor ETF AEX Short vindt dagelijks een reset plaats, zodat bij deze tracker de rendementsdoelstelling eveneens alleen op dagbasis wordt waargemaakt.
Wie echter gewend is om kort op de bal te spelen en wil profiteren van een marktdaling kan met dergelijke short – of inverse – trackers – goed uit de voeten. Daalt de AEX bijvoorbeeld met 2 procent, dan kanl de Lyxor ETF AEX Short die dag met 2 procent stijgen.
Beleggers kunnen de tracker volgens Pieters ook gebruiken om hun portefeuille op korte termijn te beschermen tegen neerwaartse risico’s, dus als alternatief voor putopties die in volatiele tijden duur kunnen zijn.
‘Omdat er geen sprake is van een afloopdatum en verwachtingswaarde is de tracker vooral een goede hedge voor particuliere beleggers.’
Dit artikel heeft in de Fondsnieuws-special gestaan, die op 16 juni als printversie bij het FD is verschenen. Deze special bevatte een themagedeelte over ETF’s.
Het artikel is geschreven door Jeroen Boogaard, financieel journalist en medewerker van Fondsnieuws.