De vicieuze cirkel die er in 2008 toe leidde dat de bankensector moest worden gered, ligt ook op de loer op de bedrijfsobligatiemarkt. Een zware verkoopgolf zal de obligatiemarkten door zijn breekpunt duwen en de reële economie ernstig beschadigen.
Dit stelt de Bank of England in een nieuwe analyse, die woensdag is gepubliceerd. De centrale bank staat onder leiding van Mark Carney (foto).
In het onderzoek werd gekeken wat er gebeurt als beleggers in bedrijfsobligaties massaal naar de uitgang rennen.
Sinds de crisis zijn Europese bedrijven meer op de obligatiemarkt gaan leunen voor hun financiering. In de eurozone groeide het aandeel van bedrijfsobligaties in de totale bedrijfsfinanciering van 7 procent tijdens de crisis naar 12 procent in 2016. Daarbij is de asset managementsector, die het schuldpapier opkoopt, sinds de 2008 met tweederde gegroeid.
Europese bedrijfsleningen maken inmiddels 25 procent uit van de bezittingen van Europese beleggingsfondsen, tegen 15 procent in 2009.
Maar waar de bankensector, verantwoordelijk voor de crisis van 2008, onderworpen wordt aan stresstesten, ontbreken die testen voor de bedrijfsobligaties.
Wat als iedereen naar de uitgang loopt
Als eerste aanzet keken de onderzoekers daarom naar het effect van beleggers die hun geld uit beleggingsfondsen terugtrekken. Omdat bedrijfsobligaties vaak illiquide beleggingen zijn, kan plotselinge uitstroom voor een neerwaartse spiraal zorgen. Fondsen worden dan gedwongen beleggingen te verkopen om aan de uitstroom te voldoen, en veroorzaken daarmee prijsdalingen die weer nieuwe uitstroom uitlokken.
Zoiets gebeurde ook na het Britse EU-referendum in 2016. Toen trokken beleggers op grote schaal hun geld terug uit Britse vastgoedfondsen, die zich gedwongen zagen op slot te gaan om te voorkomen dat ze tegen bodemprijzen bezittingen zouden moeten verkopen om aan de uitstroom tegemoet te komen.
De simulatie van de onderzoekers wees uit dat een wekelijkse uitstroom van 1 procent van de bezittingen, zoals we in de crisis zagen, leidt tot een stijging van de leenkosten voor veel bedrijven met 40 basispunten (0,4 procentpunt). Het ‘breekpunt’ ligt iets hoger, op 1,33 procent.
Dan kunnen de broker-dealers, die de rol van marketmaker spelen op de obligatiemarkt, de verkoop van stukken niet meer absorberen. Het gevolg is een neerwaartse spiraal die de markt op slot zet en de financiële stabiliteit bedreigt. Bedrijven kunnen zich dan niet meer (her)financieren. Een ‘zwaar maar plausibel scenario’, aldus de onderzoekers.
Asset managementsector is risico
Onder invloed van strengere regelgeving zijn broker-dealers steeds minder in staat hun absorberende rol op de markten te spelen, wat de liquiditeit op de markt verslechtert. Intussen groeit de asset managementsector verder. Dat kan het breekpunt-scenario in de toekomst waarschijnlijker maken, zo waarschuwt de BoE.
Overigens is het onderzoek slechts een eerste aanzet tot stress-simulaties op de markten, zo benadrukken de onderzoekers. Het is een ‘onvolledige exercitie’, omdat er maar één stress-scenario (grootscheepse uitstroom), één markt en eenvoudige gedragsmodellen zijn gebruikt.
Copyright: Het Financieele Dagblad, 12 juli 2017.