We moeten niet langer uitgaan van een V-vormig economisch herstel, volgens econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz. ‘Veel mensen dachten dat ziekenhuizen er met extra geld en aandacht wel zouden komen en we er na tien weken bovenop zouden zijn. Dat is duidelijk niet het geval.’
De wereldberoemde econoom deed zijn uitspraken woensdag tijdens een online-interview van NN Investment Partners. 
Een van de redenen waarom we volgens Stiglitz geen V-vormig herstel moeten verwachten, is de rol van China. ‘In het wereldwijde herstel na de vorige crisis speelden Chinese groeicijfers een cruciale rol. Dat zal nu anders zijn, omdat de huidige groei in China bescheiden is en voornamelijk is gericht op de binnenlandse economie.’
Ook maakt Stiglitz zich zorgen over opkomende economieën, waar het virus nog altijd veel slachtoffers maakt. De schuldpositie van deze landen was voor de crisis al aanzienlijk, maar in de crisis zijn zij ook meer schuld aangegaan dan verstandig was. Deze schuldaccumulatie kan volgens de econoom leiden tot het bankroet van staten en/of afschrijving op schulden, die op hun beurt weer effect hebben op het wereldwijde economische herstel.
‘Kijk anders naar herstelplannen’
De consequentie van het uitblijven van een V-vormig economisch herstel is volgens Stiglitz dat er ook anders moet worden gekeken naar herstelplannen. ‘We moeten beseffen dat deze plannen erop gericht moeten zijn om economieën langer te ondersteunen. In de eerste plaats omdat het langer zal duren voordat ze hersteld zijn, maar ook omdat er al zoveel in steun verleend is en we moeten voorkomen dat dat geld verloren gaat.’
Het inmiddels al hoge schuldenniveau zal in de komende jaren verder toenemen. Daarom is het volgens Stiglitz ook des te noodzakelijker om goed doordachte plannen te maken. ‘En dat we daarbij voor ogen moeten hebben wat voor economie we uiteindelijk willen.’
Want aan de oude economie schort nogal wat, vindt Stiglitz. ‘Als er één ding is dat de crisis blootlegt, dan is het dat het bruto binnenlands product (bbp) als economische graadmeter tekortschiet. Het bbp is geen adequate weergave van de economische performance. In dit cijfer ontbreken veel onderdelen die cruciaal zijn voor bijvoorbeeld het aangaan van de strijd met klimaatverandering.’
Parallellen corona en klimaatverandering
En daar zijn volgens hem veel parallellen te trekken met de pandemie. ‘We wisten dat het risico op een pandemie bestond, maar we waren slecht voorbereid omdat er onvoldoende goede data en maatstaven bestonden. Voor het klimaatrisico zijn die er inmiddels wel. Laten we die vooral ook gebruiken.’
Daarnaast is de conclusie gerechtvaardigd dat voor een gezonde economie, gezonde mensen nodig zijn. ‘Niet de lockdowns, maar risico’s voor de volksgezondheid hebben de economie geschaad.’ Stiglitz spreekt van een “false trade-off”, wanneer mensen het tegengestelde beweren. Hij verwijst hiervoor naar de voorbeelden van de Verenigde Staten en Zweden.
De menselijke maat staat volgens de econoom sowieso zichtbaar onder druk. Ongelijkheid zorgt voor een duidelijk verschil in de ontwikkeling van het virus. ‘Het is duidelijk dat mensen die al in slechte gezondheidsomstandigheden verkeerden, in deze crisis extra geraakt worden. Dit zijn bovendien vaak mensen in vitale beroepen, zoals de zorg.’
Europa vs VS
Een van de redenen waarom Europa beter in staat lijkt om de crisis te bezweren, ligt volgens Stiglitz in het feit dat dit continent meer sociale zekerheid en minder ongelijkheid kent dan de VS. Zo is het ontbreken van betaald ziekteverlof volgens hem een belangrijke factor geweest in de verspreiding van het virus. ‘Mensen gaan dan toch naar het werk, terwijl ze ziek zijn en andere mensen besmetten.’
Het is één van de vele verschillen tussen de VS en Europa, maar ook de herstelplannen lopen uiteen. Hoewel voor de gehele wereldeconomie geldt dat de oude economie, waarin een centrale rol is weggelegd voor fossiele brandstoffen, moet veranderen, dragen niet alle overheden daar voldoende aan bij, zegt hij. ‘In Europa is er wel echt visie. Kijk naar Frankrijk dat duurzame voorwaarden heeft gesteld aan de steun voor Air France. Dit was in de VS geen onderwerp van gesprek, er zijn zelfs tegenovergestelde ontwikkelingen waarneembaar.’
Aangezien de kortermijnfocus de economische problemen in deze crisis heeft verergerd, pleit Stiglitz voor meer focus op de lange termijn.