Voormalig voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker waarschuwt dat Europa het risico loopt zijn resterende zetels in de G7-groep van grootste industrielanden te verliezen nu het economische gewicht van Europa verder afneemt in een snel veranderende wereldorde.
‘Over vijftien jaar is er mogelijk geen enkel Europees land meer over in de G7’, zei Juncker op de Duitstalige beleggersconferentie Lumpi in Luxemburg. Hij wees daarbij op demografische en economische trends die de mondiale machtsverhoudingen ingrijpend veranderen.
Juncker plaatste de waarschuwing in een bredere analyse van Europa’s afnemende relatieve positie in de wereld. Waar het continent ooit goed was voor ongeveer 30 procent van de wereldwijde economische productie, ligt dat aandeel inmiddels rond de 15 tot 16 procent, zei hij. Dat 80 procent van de wereldeconomie buiten Europa ligt, ‘blijft niet zonder gevolgen’, aldus Juncker.
Eenzijdige afhankelijkheid van VS
‘Ik geloof dat wij onze rol in de wereld beter moeten waarmaken’, zei Juncker tegen Investment Officer tijdens een gesprek op de conferentie. ‘Dat betekent dat we handelsverdragen moeten sluiten om uit de eenzijdige afhankelijkheid van de Amerikanen te komen.’
Momenteel wordt Europa in de G7 – het overleg van de grootste economieën ter wereld – vertegenwoordigd door Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Sinds de top van 1981 in Canada geldt ook de Europese Unie als deelnemer, inclusief de rechten en verplichtingen van lidmaatschap, maar zonder het recht om een top te organiseren of voor te zitten.
Volgens Juncker kan Europa alleen invloed behouden door gezamenlijk op te treden in plaats van als versnipperde nationale economieën. Het voltooien van de Europese kapitaalmarktenunie en bankenunie blijft daarbij essentieel, zei hij, net als nauwere samenwerking op het gebied van defensie en handel.
Juncker verdedigde de strategie van de Europese Unie om wereldwijd handelsakkoorden te sluiten. Ondanks politieke weerstand in sommige lidstaten blijven die volgens hem cruciaal voor economische groei en werkgelegenheid in Europa. De EU sloot recent een handelsakkoord met het Mercosur-blok in Latijns-Amerika, een deal die op stevige tegenstand stuitte, onder meer van Franse boeren.
‘Handelsverdragen zijn zeer impopulair’, zei Juncker. ‘Maar het tegendeel is waar. Het gaat om onze banen en onze welvaart.’
Vredesdividend ‘opgebruikt’
Volgens Juncker moet Europa zich aanpassen aan een instabielere geopolitieke omgeving, gevormd door de Russische oorlog in Oekraïne, spanningen in het Midden-Oosten en toenemende strategische rivaliteit tussen grote mogendheden.
‘Het vredesdividend is opgebruikt’, zei hij, verwijzend naar de periode van relatieve stabiliteit na het einde van de Koude Oorlog. De Europese defensiesector blijft bovendien inefficiënt georganiseerd, stelde Juncker. Europese landen gebruiken veel meer verschillende wapensystemen dan de Verenigde Staten en vertrouwen nog sterk op nationale aanbestedingen in plaats van gezamenlijke Europese projecten. Meer samenwerking zou aanzienlijke bedragen kunnen besparen die elders ingezet kunnen worden, aldus Juncker.