Vermogensbeheerders en institutionele beleggers zijn druk bezig klimaatrisico’s en -kansen te integreren in hun beleggingsbeleid. Pensioenbeleggers zien het als hun fiduciaire plicht hier serieus werk van te maken. Dat kan op veel uiteenlopende manieren.
‘We zien grofweg twee benaderingen: de top-down en bottom-up-aanpak’, zegt Willemijn Verdegaal (foto), co-head klimaat & ESG bij Ortec Finance.
‘Wij kiezen voor top-down omdat we het klimaatrisico beschouwen als een systeemrisico. Het raakt de hele economie. Dat nemen we mee in onze modellen en laten zien wat de impact van bijvoorbeeld het twee-gradenscenario is op de macro-economische kengetallen zoals groei, rente en inflatie.’ Een aantal pensioenfondsen gebruikt dit model om hun strategische beleggingsmix voor de komende jaren door te rekenen.
Veel vermogensbeheerders werken bottom-up; ze beginnen juist op bedrijfsniveau. Ze onderzoeken wat de financiële gevolgen zijn van risico’s zoals stijging van de zeespiegel of extreme weersomstandigheden op sectoren en bedrijven. Zo hebben sommige vermogensbeheerders uitgezocht welke fabrieken onder water lopen als de zeespiegel met een meter stijgt. Dat laat bijvoorbeeld zien dat bedrijven met veel vestigingen aan de kust van Pakistan eerder worden getroffen dan ondernemingen met fabrieken in hoger gelegen gebieden.
Transitie- versus fysieke risico
Binnen beide aanvliegroutes van klimaatrisico’s wordt een onderscheid gemaakt tussen transitierisico’s en fysieke risico. Transitierisico’s zoals een stevige verhoging van benzineprijs om alsnog de CO2-reductiedoelstellingen te bereiken, spelen doorgaans op de kortere termijn dan de fysieke risico’s.
De huidige stikstofcrises is volgens Verdegaal een goed voorbeeld van zo’n transitierisico. ‘Het was al lang bekend dat er iets moest gebeuren aan de stikstofuitstoot, maar er zijn geen knopen doorgehakt. Nu fluit de rechter de overheid terug omdat niet wordt gehandeld volgens eerder vastgesteld beleid.’
Bij het klimaatbeleid dreigt hetzelfde te gebeuren, waarschuwt Verdegaal. ‘De overheid heeft het Parijse klimaatakkoord ondertekend, maar we soebatten nog steeds over de uitwerking. De kans is groot dat Nederland vastloopt als het niet tijdig concrete maatregelen neemt.’
Een goede manier om de transitierisico’s te beperken, vindt Frédéric Samama, hoofd verantwoord beleggen bij Amundi, is het simpelweg mijden van bedrijven met de hoogste CO2-intensiteit in hun sector. Die ondernemingen moeten immers vroeg of laat en al dan niet gedwongen maatregelen nemen om die CO2-emissie te verminderen.
Al sinds 2011 werkt Amundi met indices die de 20 procent bedrijven met de grootste CO2-voetafdruk uitsluiten. ‘Dat is niet in beton gegoten. Jaarlijks bekijken we de situatie opnieuw. Bedrijven die hun CO2-uitstoot hebben verminderd, kunnen weer in de index komen. Voor bedrijven is het transparant waarom ze zijn uitgesloten. Vergelijkbare indices zijn schaamindices gaan heten, zoals in Japan. Veel ondernemingen die er niet in staan, ervaren dat als een probleem.’
Overstromingen
PGGM, dat circa 250 miljard euro belegt voor zeven pensioenfondsen, heeft onlangs de fysieke klimaatrisico’s van de vastgoedportefeuille in kaart gebracht. ‘Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan’, aldus Maarten Jennen, vastgoedbelegger bij deze pensioenbelegger.
‘Om klimaatrisico’s te kunnen analyseren moet je precies weten waar de gebouwen staan. Het is niet voldoende als je weet dat 4 procent van de portefeuille Japans is.’ PGGM belegt wereldwijd 14 miljard euro in direct vastgoed. ‘Zelfs als je de locatie vrij nauwkeurig weet, maakt het nogal uit of bijvoorbeeld een hotelcomplex op een klif staat of aan het strand.’
Om dieper in deze materie te duiken, werkt PGGM samen met Munich Re. Deze herverzekeraar heeft gedetailleerde kennis over natuurrampen zoals overstromingen en tornado’s over de afgelopen veertig jaar en modellen voor toekomstige ontwikkelingen. Uit deze rampendatabase valt op te maken hoe groot de kans is op bijvoorbeeld een orkaan in de buurt van Miami.
Gevolgen voor vastgoed
PGGM haalt uit die database de klimaatgerelateerde natuurverschijnselen zoals overstromingen en extreme weersomstandigheden en koppelt die aan de locaties van het vastgoed. ‘Uit die analyse komt bijvoorbeeld naar voren dat ons vastgoed in Japan het meeste risico loopt op een overstroming of een zware storm. We weten nu welke van alle vierduizend panden op plekken staat met de grootste klimaatrisico’s.’
PGGM verwacht deze inzichten op den duur ook te kunnen inzetten voor andere beleggingscategorieën. Jennen: ‘De informatie van Munich Re kunnen we ook koppelen aan de vestigingen van bedrijven waarin we beleggen. Dat is een volgende stap.’
Beleggers zouden geen beleggers zijn als zo ook niet naarstig speuren naar de kansen die in het verlengde liggen van klimaatrisico’s. Zo ziet Schroders een mooie toekomst weggelegd voor bedrijven die profiteren van de omslag van gas en olie naar stroom. Het aandeel van schone stroom in de energiemix moet in 2050 minstens verdubbeld zijn.
‘Dat vereist miljardeninvesteringen in het stroomnet’, aldus Alexander Monk, expert hernieuwbare energie bij Schroders. ‘Het gaat niet alleen om bekende producenten van windmolen. Ook makers van kabels, netwerkapparatuur en stroomopslag hebben baat bij deze ontwikkeling. Het is de kunst tijdig dat soort winnaars te selecteren.’
Dit artikel staat ook in het Fondsnieuws-magazine dat woensdag 13 november is verschenen.