De monetaire beleidsmakers in de Verenigde Staten waren er in 2008 van overtuigd dat ze er goed aan deden om zakenbank Lehman Brothers niet te redden.
Dit blijkt uit vanmiddag gepubliceerde notulen van de veertien beleidsvergaderingen die het beleidsbepalende comité van de Federal Reserve in 2008 heeft gehouden.
De centrale bankiers hadden het idee dat het nodig was om iemand op de blaren te laten zitten. Alleen zo kon het probleem van de ‘moral hazard’ worden opgelost.
Op de vergadering van 16 september 2008, de dag na de val van Lehman, stelde bijvoorbeeld James Bullard, president van de centrale bank van St. Louis: ‘Door af te zien van funding aan Lehman’s schuldeisers laat de Fed de markten weer zien dat ze niet op elk moment dat het even tegen zit op hulp hoeven te rekenen.’
Startsein
Dat ze daarmee het startsein gaven voor de grootste financiële crisis sinds 1929 en een diepe wereldwijde recessie, konden ze niet bevroeden.
Overigens waren er ook Fed-functionarissen die minder zeker waren van hun zaak. ‘We nemen een weloverwogen risico’, stelde Eric Rosengren van de Boston Fed een dag na de deconfiture van Lehman. ‘Als er een run op de geldmarkt ontstaat, of als de repomarkt op slot gaat, dan zou de gok er wel eens niet zo goed kunnen uitzien.’
Terwijl op diezelfde dag de financiële markten al begonnen in te storten, vonden de centrale bankiers het onnodig om de rente te verlagen. Ze geloofden toen nog dat de economie met een gezonde 3 procent groeide. Het probleem waar ze mee worstelden was dat ze die bbp-groei niet konden rijmen met de snel oplopende werkloosheid in de VS.
Bazooka
Voorzitter Ben Bernanke had even daarvoor de vergadering geopend met een grapje om de spanning wat weg te nemen. ‘Wat ik hier op tafel wil leggen, is een verzoek voor swaplijnen’, zei Bernanke. ‘Ik wil dat er geen limiet aan de lijnen zit, want dan heb ik mijn eigen bazooka.’
Daarmee verwees de voorzitter naar Hank Paulson, destijds minister van financiën. Paulson had gezegd dat hij zich niet druk maakte over een speculatieve aanval van de markten op de Amerikaanse hypotheekinstellingen Freddie Mac en Fannie Mae, omdat hij in het bezit was van een bazooka om zichzelf te beschermen.
Al snel bleek dat de bazooka van Paulson niet sterk genoeg was om een overheidsbailout te voorkomen. Terwijl het FOMC de rente ongewijzigd liet op 2 procemt, waren andere Fed-functionarissen samen met het ministerie van financiën bezig om de bailout van verzekeringsreus American International Group voor te bereiden.
Daarom was bijvoorbeeld de toenmalige president van de afdeling New York, Timothy Geithner, niet aanwezig op de beleidsvergadering. Wel kwam het FOMC overeen het programma om de dollar ruimer beschikbaar te maken voor niet-Amerikaanse partijen.
Maar afgezien daarvan vond Bernanke dat hij niet voldoende informatie had om meer te doen. ‘Het is nog te vroeg. We hebben niet genoeg informatie.’
Janet Yellen, toen vice-voorzitter en sinds kort de nieuwe voorzitter, was het eens met Bernanke om de kat uit de boom te kijken. Ze zei: ‘Ik ben erg bezorgd over de neerwaartse risico’s voor de reële economie en denk dat het inflatierisico kleiner is geworden’.
Copyright: Het Financieele Dagblad, 21 februari 2014.