Calpers, een van ‘s werelds grootste pensioenfondsen, gaat al zijn beleggingen in hedgefondsen verkopen. Ook Nederlandse pensioenfondsen zijn hun enthousiasme voor de hedgefondsen kwijt.
Te duur, te ingewikkeld en te veel lastige vragen van het grote publiek. Pensioenfondsen komen terug van hun enthousiasme over beleggen in hedgefondsen.
Ontwikkeling
Maar liefst 4 miljard dollar trekt het grootste pensioenfonds van de Verenigde Staten terug uit hedgefondsen. Het California Public Employees’ Retirement System (Calpers) vindt hedgefondsen te duur en te complex. Dus liquideert het fonds zijn beleggingen in 24 hedgefondsen en zes zogeheten fund-of-funds: hedgefondsen die weer in andere hedge- of beleggingsfondsen investeren, zo maakte het gisteren bekend.
De ontwikkeling in de VS staat niet alleen. Wereldwijd groeit het vermogen dat hedgefondsen onder beheer hebben nog altijd, maar de afgelopen jaren hebben verschillende bekende pensioenfondsen afscheid genomen van hun pensioenbeleggingen, ook in Nederland. Niet alleen blijven de beloofde prestaties achter, ook speelt mee dat bestuurders de afgelopen jaren steeds vaker twijfelden over hun eigen deskundigheid aangaande hedgefondsbeleggingen, bijvoorbeeld na vragen van een toezichthouder als De Nederlandsche Bank (DNB).
Hedgefondsen
Een hedgefonds of hefboomfonds onderscheidt zich doordat het in tegenstelling tot andere beleggingsfondsen een groot aantal beleggingsstrategieën mag gebruiken. Zo kan een hedgefonds inspelen op de onderwaardering van een aandeel door dat aandeel te kopen en tegelijkertijd een overgewaardeerde branchegenoot te verkopen (short gaan).
Op deze manier bieden hedgefondsen in theorie een bescherming tegen dalende markten: ze hebben geen opgaande markt nodig om te presteren. Maar de belofte van meer rendement zonder dat het risico evenredig toeneemt, wordt duur betaald. Bij veel hedgefondsen zijn beleggers een beheervergoeding van 2 procent van het beheerd vermogen kwijt, plus een prestatiebeloning van 20 procent van het behaalde resultaat.
Cijfers
Achterblijvende resultaten en hoge kosten hebben geleid tot teleurstelling bij Nederlandse pensioenfondsen. ‘Hedgefondsen zitten in een verdomhoekje’, zegt Frits Bosch van adviesbureau Dutch Investor. ‘Ik ken weinig pensioenfondsen die nog van hedgefondsen gebruik durven te maken. Ze hebben hun vingers al een keer gebrand. De hedgefondsen deden niet wat ze beloofden en waren duur.’
Het afgenomen enthousiasme is terug te zien in de cijfers van de DNB. Eind 2013 was er in totaal 27,4 miljard euro aan Nederlands pensioengeld ondergebracht bij hedgefondsen, oftewel 2,9 procent van het totale vermogen. In het eerste kwartaal van dit jaar daalde dit naar 26,8 miljard euro (2,7 procent van het vermogen). Begin 2009 hadden fondsen nog 3,7 procent van hun vermogen bij hedgefondsen ondergebracht.
PMT en PME
Pensioenfonds Metaal en Techniek (PMT) is een van de Nederlandse pensioenfondsen die zijn blootstelling aan hedgefondsen flink heeft verkleind. Aanvankelijk had PMT ongeveer 4 procent van het vermogen belegd in hedgefondsen, nu is dat nog zo’n 2 procent. ‘Op het moment belegt PMT alleen nog in hedgefondsen met een lage correlatie met aandelencategorieën’, meldt een woordvoerder van MN, de instelling die namens PMT belegt.
PME (Pensioenfonds van de Metalelektro) heeft de hedgefondsportefeuille zelfs bijna helemaal afgebouwd, een proces waar het fonds in 2012 al mee begon. ‘Reden voor de afbouw is de wens van PME de complexiteit van de beleggingsportefeuille terug te dringen’, zegt een woordvoerder. ‘Bovendien hebben de investeringen in hedge funds de afgelopen jaren niet het verwachte stabiele rendement gebracht.’
Bekoeld
Het besluit om afscheid te nemen van hedgefondsen heeft PME flink in kosten gescheeld, zo meldt het pensioenfonds in zijn jaarverslag over 2013. De vermogensbeheerkosten van PME inclusief transactiekosten daalden van 0,53 procent in 2012 naar 0,4 procent vorig jaar. ‘Voornaamste reden is dat PME hedgefondsen buiten de deur heeft gezet. Deze fondsen rekenen relatief hoge beheerkosten’, aldus PME.
De bekoelde interesse is ook opgemerkt in de hedgefondssector, zoals bij MAN. Dit hedgefonds beheert enkele miljarden euro’s voor zo’n vijftien Nederlandse pensioenfondsen. ‘In 2013 heeft een handvol kleine en middelgrote pensioenfondsen zijn vermogen bij ons teruggetrokken’, zegt sales director Jeroen Broers.
Positief
De fondsen die MAN de rug toekeerden, noemden volgens Broers vooral de complexiteit van de beleggingen en het kostenniveau als belangrijkste reden voor hun beslissing. ‘Ook speelde mee dat de fondsen twijfelden of ze wel genoeg kennis in huis hadden om hedgefondsen goed te kunnen doorgronden. Terwijl DNB juist op het belang hiervan heeft gewezen, voor fondsen die in innovatieve beleggingen stappen.’
Broers merkte soms ook dat de pensioenuitvoerder nog wel positief oordeelde over een bepaalde hedgefondsstrategie, maar dat het pensioenfondsbestuur een andere afweging maakte. ‘Die legde, onder druk van lage rentes en dreigende kortingen, het beleggingsbeleid op de tekentafel. En kozen voor minder complexiteit, lagere kosten en meer transparantie. Hedgefondsen vielen dan af.’
Copyright: Het Financieele Dagblad, 17 september 2014.