Duurzaam beleggen is niet langer een moreel project of modewoord. ESG is van de hypefase in de realiteitsfase beland, met meer verankering in het dagelijkse risicobeheer. Daarom als vraag van de maand aan ons panel Marktpraat: wat is de volgende fase in ESG-beleggen en welke impact kan Donald Trump daarin spelen?
Christel Dumas, professor Sustainable Finance ICHEC Brussels Management School en voorzitster raad van bestuur Towards Sustainability label: ‘De volgende fase is die van risicobeheer naar echte impact’
‘Duurzaam beleggen is voorbij de fase van mooie woorden. ESG-data zijn de taal van risicobeheer geworden, en dat is vooruitgang. Maar hier schuilt de paradox: op het moment dat we duurzaamheid tot scores reduceren, dreigen we te verliezen wat het betekenisvol maakt. Je kan CO2-uitstoot meten, maar kan je rechtvaardigheid scoren? Kan je zorg cijfermatig beoordelen?’
‘Deze spanning verdwijnt niet met betere data of helderdere definities. Het is geen probleem om op te lossen, maar een realiteit om mee te werken. De volgende fase van duurzame financiering draait niet om het verbeteren van de spreadsheet van vermogensbeheerders. Het gaat om de verschuiving van “geen schade aanrichten” naar “echt goed doen”. Impact is niet zomaar een datapunt, het ís het punt.’
‘Drie verschuivingen bepalen wat komen gaat. Ten eerste: data hebben context nodig, niet enkel verzameling. Ja, we zullen meer ESG-data zien via CSRD-rapportage, klimaatrisicomonitoring door banken en uitgebreidere openbaarmakingen. Maar data zonder interpretatie zijn ruis. Hier spelen onafhankelijke standaarden een belangrijke rol. Initiatieven zoals het Towards Sustainability label gaan verder dan compliance-vinkjes: ze interpreteren data en onderbouwen het verhaal dat regelgeving alleen niet kan vertellen.’
‘Ten tweede: de focus verschuift van uitsluiting naar bijdrage. ESG-risicodata vertellen ons wat we moeten vermijden, impactdata tonen waar we naartoe werken – bijdragen aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN en meten hoe producten en diensten levens verbeteren. Die positieve benadering is essentieel voor de toekomst.’
‘Ten derde: waarden vergen niet enkel berekening, maar ook gesprek. Impact omvat moraliteit, prioriteiten en afwegingen. Onderzoek bij pensioenfondsen toont dat persoonlijke betrokkenheid en overleg helpen om tot een gemeenschappelijk begrip te komen van effectief beleggen. Eensgezindheid ontstaat door dialoog – precies wat marktstandaarden bevorderen.’
‘En Trump? Zijn beleid zal het Amerikaanse regelgevingstempo mogelijk vertragen, maar dat maakt onafhankelijke, marktgedreven standaarden net belangrijker. De Europese referentiekaders blijven richtinggevend – ook al staan ze onder druk – en wereldwijd erkennen beleggers dat duurzaamheid geen ideologie is, maar risicobeheer én een bron van opportuniteiten. De trein is vertrokken, de vraag is welke wagons nog aanhaken. Daarom zijn collaboratieve standaarden zoals het Towards Sustainability label cruciaal: ze creëren momentum via collectieve actie en leggen een duurzame basis die politieke cycli overstijgt.’
Philippe Gijsels, hoofdstrateeg BNP Paribas Fortis: ‘Technisch lijkt de sector uit te bodemen’
‘Het is een open deur intrappen om te zeggen dat duurzaam beleggen minder hoog op de agenda staat dan enkele jaren geleden. Daarvoor zijn meerdere redenen. We leven in wat wij in ons boek De nieuwe wereldeconomie in 5 trends een “Fourth Turning” noemen, naar het gelijknamige werk van Neil Howe. Een periode van geopolitieke instabiliteit, oorlogen en polarisatie. Het politieke centrum verzwakt, samenwerking wordt moeilijker en iedereen plooit zich terug op zijn land, volk of zichzelf. De klimaat- en ESG-problematiek is per definitie mondiaal, en tegen die achtergrond is het bijna logisch dat ze naar de achtergrond verdwijnt. Daarnaast komen andere thema’s nadrukkelijker naar voren: multiglobalisering, geopolitieke conflicten, de nieuwe wapenwedloop, de schuldenproblematiek en de grootste stierenmarkt in grondstoffen die de wereld ooit zal zien.’
‘En dan is er het rendement. Na enkele grand cru-jaren blijven ESG-beleggingen achter bij thema’s die vandaag meer in de kijker staan. Veel ESG-investeringen zijn long duration assets: je bouwt vandaag een windmolen, maar de opbrengsten komen pas over jaren. In een wereld met hogere rente worden die toekomstige inkomsten sterker verdisconteerd, waardoor hun actuele waarde daalt. Alsof dat nog niet volstond, is Trump geen fan van het klimaatverhaal. Hij trekt zich terug uit akkoorden en stopt investeringen. Het afbreken van bestaande structuren – denk aan de NAVO – is een typisch kenmerk van een Fourth Turning.’
‘Is het dan boeken toe voor duurzaam beleggen? Geenszins. Het sentiment is momenteel zó negatief en de verwachtingen zó laag dat er alleen nog positieve verrassingen kunnen komen. Tegen de achtergrond van al het slechte nieuws raast de trein van de vooruitgang gewoon verder. Technologie verbetert en creëert nieuwe opportuniteiten. Technisch lijkt de sector uit te bodemen: thema’s die niet meer dalen ondanks slecht nieuws, hebben meestal hun bodem bereikt. Het is dus tijd om met een frisse blik naar dit thema te kijken – vooral naar bedrijven en technologieën die zonder subsidies levensvatbaar zijn. Een meer realistische, minder ideologische benadering.’
‘En zoals Neil Howe schrijft: na een Fourth Turning volgt een nieuw tijdperk van samenwerking. Dat zal een vruchtbare bodem vormen voor ESG. Tegen dan zal de stierenmarkt in dit thema al een tijdje lopen – misschien nog het meest in Europa, waar het besef groeit dat energieonafhankelijkheid makkelijker te bereiken is met alternatieve dan met klassieke energie. Het volledige energiespectrum blijft trouwens interessant als langetermijninvestering. Stel jezelf gewoon de vraag: zullen we in de toekomst meer of minder energie nodig hebben? Als het antwoord “meer” is, dan hebben we álle mogelijke bronnen nodig.’
Pieter Slegers, oprichter Compounding Quality: ‘Wie achterblijft, zal worden afgestraft’
‘Veel mensen denken bij ESG vooral aan de E van Environmental, maar de S (Social) en G (Governance) zijn minstens even belangrijk. Belangrijk is dat er een causaal verband bestaat tussen ESG en kwaliteit: bedrijven die goed scoren op milieu, maatschappij en bestuur presteren doorgaans ook fundamenteel beter. Ze hebben gezondere balansen en zijn winstgevender.’
‘De aanpak is de laatste jaren duidelijk verschoven. Waar ESG vroeger vooral ging over uitsluiten – niet beleggen in tabak of wapens – draait het vandaag meer om het meten van impact en resultaat. Beleggers willen weten wat hun geld bijdraagt, niet enkel wat ze vermijden. Het gaat nu om het aantoonbaar verbeteren van milieu, maatschappij en goed bestuur, in plaats van enkel regels volgen.’
‘De volgende fase van duurzaam beleggen zal dus draaien rond échte impact. Bedrijven die hierop inspelen, krijgen een hogere waarderingsmultiple. Wie achterblijft, zal worden afgestraft. En Trump? In de Verenigde Staten leeft het ESG-concept veel minder dan bij ons. Onlangs vroeg iemand me in Washington DC nog of we ons in Europa niet beter zouden focussen op waardecreatie in plaats van klimaatneutraliteit. Die mentaliteit toont hoe verdeeld de wereld blijft over duurzaam beleggen. Terwijl Europa steeds strengere regels oplegt, zien veel Amerikanen ESG nog als een politieke keuze in plaats van een economische noodzaak. Toch lijkt de trend onomkeerbaar: steeds meer bedrijven, beleggers en jongeren beschouwen duurzaamheid niet langer als een keuze, maar als een noodzaak voor de toekomst.’
Investment Officer België onderzoekt maandelijks hoe bekende vakgenoten omgaan met assetallocatie-vraagstukken. Heb je een vraag voor ons Marktpraat-panel? Stuur een mailtje met onderwerp ‘Marktpraat vraag’ naar redactie@investmentofficer.com en wie weet komt jouw vraag volgende maand aan bod.