Er is in Nederland geen goede marktwerking in de beleggingsfondsenindustrie. Dit werkt in het nadeel van indexfondsen, en beleggers die daarin willen investeren.
Dat was de teneur maandag tijdens een debat in het auditorium van café/restaurant Dauphine in Amsterdam.
De discussie vond plaats na de presentatie van het boek ‘De schitterende eenvoud van indexbeleggen’.
Jacques Wintermans (foto), schrijver van het boek en mede-directeur bij Meesman Index Investments, trok fel van leer tegen actief beheerde beleggingsfondsen, tijdens een inleidende speech.
‘Geen toegevoegde waarde’
Volgens Wintermans is er op de beleggingsfondsenmarkt een overvloed aan aanbieders, stijgende kosten en in de meeste gevallen slechte beleggingsresultaten. Hij meent dat de meeste fondsmanagers veel geld vragen voor iets waar ze geen toegevoegde waarde tegen over stellen.
‘Vier van de vijf actief beheerde beleggingsfondsen blijft achter bij de index’, aldus deze promotor van indexbeleggen.
Wintermans stelt dat in Nederland beleggers alleen al aan beleggingsfondsen ongeveer 800 miljoen euro per jaar kwijt zijn en dat minstens de helft daarvan weggegooid geld is.
Marktmacht
‘Er valt dus 400 miljoen euro per jaar te besparen. Daar komt nog een extra besparing van 200 miljoen euro bij als ze in goedkope indexfondsen gaan beleggen’, aldus de mede-directeur van Meesman Index Investments.
Hij hekelt de marktmacht van aanbieders van actief beheerde fondsen, die hij ervan beschuldigt een marktsituatie in stand te houden waarbij cliënten geen goed advies krijgen over indexfondsen en ‘zorgeloos financieel kan winkelen’.
Om de situatie te verbeteren pleit Wintermans voor invoering van een fiduciaire plicht voor alle professionals die zich bezighouden met andermans geld en die ze verplicht om enkel te handelen in het belang van de cliënt.
Aanbodgedreven
In het debat na de rede van Wintermans waren alle deelnemers het erover eens dat er op de marktwerking op de Nederlandse beleggingsfondsenmarkt veel valt aan te merken.
Jeroen Vetter, directeur bij fondsenplatform SNS Fundcoach, spreekt van een aanbodgedreven markt die voor 85 procent beheerst wordt door de drie grootste banken, die geen belang hebben bij het aanbieden van indexfondsen.
‘In feite kopen managers van actief beheerde fondsen schapruimte bij grootbanken door het geven van provisie, maar daarbij wordt voorbijgegaan aan de vraag bij cliënten’, aldus Vetter.
‘Gedwongen winkelnering’
Volgens Jan-Maarten Slagter, directeur van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB), werken prikkels zo de verkeerde kant op omdat fondsenaanbieders betalen voor het adviseren van producten. ‘Er is in feite sprake van gedwongen winkelnering.’
‘Maar indexfondsen worden niet in de markt gezet door de fondsenindustrie omdat zij er niet genoeg mee kan verdienen’, aldus Hanzo van Beusekom, hoofd toezichtgroep van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).
Hij zou daarom het liefst naar een situatie willen waarbij adviseurs hun cliënten de keuze voorleggen dat ze voor indexfondsen kunnen kiezen. ‘De keuze-architectuur moet anders.’
Kannibalisatie
Maar Arnoud Boot, hoogleraar Financiële Markten aan de Universiteit van Amsterdam, stelt dat aanbieders van actief beheerde fondsen dat zullen dwarsbomen, vanwege ‘mogelijke kannibalisatie op de eigen producten’.
Hij gelooft ook niet in fiduciaire regels. ‘Dat is de doelstelling van aanbieders van beleggingsfondsen niet. Zulke regels stroken niet met hun commerciële belangen.’
Kwestie van tijd?
Misschien is het ook een kwestie van tijd, en moeten beleggers simpelweg eraan wennen dat ze ook uit trackers kunnen kiezen. De VS telt nu vele malen meer indexfondsen dan de Europese markt, maar daar bestaan ze intussen ruim dertig jaar.
Vetter wijst op een structureel verschil tussen de Europese en Amerikaanse markten. ‘Amerikanen moeten helemaal zelf hun pensioen regelen, waardoor mensen zich meer verdiepen in de voordelen en nadelen van indexfondsen.’