Steeds meer beleggers kijken voorbij aandelen en obligaties en investeren in alternatieve activa waar ze ook een emotionele band mee hebben. Investment Officer zet enkele passiebeleggingen op een rij. Vandaag deel 1: whisky, cognac en andere spirits.
‘De beleggingscategorie spirits omvat het investeren in individuele gelimiteerde flessen whisky, cognac en rum van leeftijd’, schetst Jeroen Moernaut, sinds 2007 actief in de sector en verantwoordelijk voor het spirits-luik bij Marktvizier, een platform voor alternatieve beleggingen.
‘Professionele beleggers kunnen hierin beleggen zoals ze vroeger vooral wijn aan hun investeringsportfolio voor vloeibare activa toevoegden. Het voordeel ten opzichte van wijn is dat er geen gespecialiseerde opslag nodig is.’
Van liefhebbersmarkt naar investeringsniche
De spirits-markt is in vijftien jaar geëvolueerd van een passiegedreven niche naar een markt met internationale indexen, gespecialiseerde veilingplatformen en een actieve secundaire markt. Toch blijft het karakter fundamenteel anders dan dat van klassieke financiële producten.
Moernaut: ‘Net zoals auto’s in se niet gemaakt worden om veertig jaar later als oldtimers verzameld te worden, wordt whisky gemaakt om te drinken en niet om als beleggingsproduct verhandeld te worden. Bepaalde marktomstandigheden zorgden er echter voor dat sinds 2010 zeldzame flessen wel die route hebben genomen.’
Volgens verschillende rapporten over de luxesector steeg de waarde van zeldzame whiskyflessen over een periode van tien jaar met honderden procenten. Dat plaatste whisky boven categorieën als auto’s, wijn en kunst.
Moernaut plaatst daar meteen een kanttekening bij. ‘Door de hype slonken de stocks aan oude vaten, waardoor we sindsdien een jaarlijkse prijsstijging van 10 tot 20 procent zien. Wat toen al oud en zeldzaam was, is alleen nóg zeldzamer geworden.’
Na de euforie, de correctie
Tussen 2010 en 2020 was er volgens Moernaut sprake van duurzame groei, gedragen door intrinsieke waarde. Oude en gesloten distilleerderijen, beperkte oplages en stijgende internationale vraag – met name uit Azië – zorgden voor een structurele onderbouw. Tijdens de pandemiejaren verschoof het evenwicht.
‘2020 tot 2022 was een bull market. Flipping of snel kopen en verkopen, oververhitting, het idee van collectibles als snelle winst. Sommige whisky-indexen lieten in die periode spectaculaire stijgingen zien. Sinds 2023 is er echter een correctie. We zitten in een bear market, een kopersmarkt: prijscorrecties, flippers die verlies maken en minder transacties op de tweedehandsmarkt.’ Tegelijk nuanceert hij de dramatiek: ‘Ten opzichte van 2016 staan veel indices nog altijd fors hoger.’
‘We zitten in een bear market, maar tegenover 2016 staan veel indices nog altijd fors hoger’
Jeroen Moernaut (Marktvizier) over de spirits-markt
De oorzaak van de afkoeling ligt volgens hem deels bij de sector zelf. ‘In de hoop dat de markt in Azië sterk zou groeien, zijn alle distilleerderijen op volle capaciteit gaan produceren. Die verwachte vraag kwam trager op gang dan gedacht, wat leidde tot overproductie en druk op nieuwe releases.’ Voor 2026 verwacht hij stabilisatie. ‘We zien een verschuiving van snelle winst naar duurzame groei. De speculatie is eruit. De focus gaat terug naar kwaliteit.’
Hoe professionele beleggers instappen
Professionele beleggers benaderen spirits volgens Moernaut via verschillende routes. ‘De meest klassieke manier is via aandelen. Dan investeer je niet in de flessen zelf, maar in bedrijven zoals Diageo, Pernod Ricard, Brown-Forman of LVMH, of via bredere consumer staples-ETF’s. Dat biedt liquiditeit en regulering, maar geen directe blootstelling aan de zeldzaamheid van individuele flessen.’
Daarnaast zijn er cask investments, of beleggen in whiskyvaten. ‘Dat is het meest speculatieve segment’, waarschuwt Moernaut. ‘Je koopt iets dat nog niet afgewerkt is. De waardering is onzeker, de liquiditeit beperkt en je bent afhankelijk van toekomstige marktinteresse.’
Zijn eigen focus ligt op individuele flessen. ‘Dat zijn tastbare assets met bewezen historische rendementen, beperkte oplage en een actieve secundaire markt. Je koopt iets dat bestaat, dat een leeftijd heeft, dat een verhaal heeft. Dat is de meest transparante manier om rechtstreeks in de categorie te beleggen.’
Rendement en correlatie
Historisch wordt spirits vaak gepositioneerd als relatief ongecorreleerd met traditionele markten. Langetermijnanalyses wijzen op rendementen van gemiddeld 5 tot 10 procent per jaar over een horizon van tien jaar, met uitschieters in beide richtingen. ‘Met kennis van zaken en selectie van oude vintages, is dat realistisch. Maar het is geen lineaire grafiek’, zegt Moernaut.
Het nut voor professionele beleggers ligt volgens hem vooral in diversificatie. ‘Het is een fysieke asset die niet gelinkt is aan banken of beurskoersen. Net zoals kunst of oldtimers. In periodes van financiële volatiliteit kan dat een aanvullende rol spelen binnen een bredere alternatieve allocatie.’
Wat bepaalt de verzamelwaarde? Leeftijd speelt een belangrijke rol, maar is niet allesbepalend. ‘Niets zegt dat een whisky van vijf jaar oud minder goed is dan een van vijftien jaar. Kwaliteit hangt af van vatmanagement en de kunst van distilleerder en blender.’
Ook moeten leeftijdsaanduidingen correct geïnterpreteerd worden. ‘De leeftijd op een Schotse single malt verwijst altijd naar die van het jongste vat in de assemblage. En als er ook vrij jonge whisky in zit, laten ze die leeftijd gewoon weg.’
Twee voorbeelden illustreren hoe het kan gaan. Moernaut verkocht een 60-jarige Macallan in Lalique in 2011 aan een verzamelaar in Hongkong voor 12.500 euro. In 2020 werd deze fles geveild voor 62.000 pond (circa 70.700 euro). In het goedkope segment kreeg een fles Springbank Local Barley vorig jaar een releaseprijs van 90 pond (circa 103 euro) in de winkels en werden exemplaren onmiddellijk op de tweedehandsmarkt te koop gezet voor 200 euro.
Risico’s en randvoorwaarden
Moernauts basisadvies blijft opvallend consistent: ‘Sowieso raad ik whiskybeleggers altijd aan om te kopen wat ze lekker vinden. Dat beperkt het neerwaartse risico. Als je investering niet rendeert, kun je je whisky nog altijd drinken. Age matters. Koop spirits van oude vintages. En ga voor de lange termijn: vijf, tien, twintig jaar.’
Zoals bij elke alternatieve belegging zijn er duidelijke risico’s. Marktwerking blijft bepalend; de recente correctie toont dat waarderingen niet oneindig stijgen. ‘Verzamelwaarde heeft veel factoren. Er zijn leeftijd en zeldzaamheid, maar ook kwaliteit.’
Daarnaast zijn er praktische risico’s. Opslag blijft een aandachtspunt: glas kan breken en verzekering is geen overbodige luxe. Vervalsing is volgens hem beperkt, maar vereist waakzaamheid. De wetgeving rond alcoholhandel kan eveneens wijzigen.
Geen meerwaardebelasting
Fiscaal geldt in België dat occasionele verkoop vanuit privébezit doorgaans niet belast wordt, zolang de activiteit niet als professioneel en winstgericht wordt beschouwd. Deze beleggingscategorie valt dan ook niet binnen het meerwaardebelastingvizier. Wie als handelaar opereert, valt wel onder vergunningen en btw-verplichtingen.
Na een decennium van uitzonderlijke groei en een recente correctie lijkt de spirits-markt een volwassen fase in te gaan. De euforie is verdwenen, maar de structurele factoren – schaarste, internationale vraag en culturele waarde – blijven overeind.
Binnenkort deel 2: muziekrechten. De nieuwste trends in alternatieve beleggingen komen aan bod op het evenement Kapitaalkracht 2026 van Marktvizier, op 28 maart in de Crowne Plaza in Antwerpen.