Het gebrek aan effectieve contracyclische beleidsinstrumenten en politieke eenheid maken de monetaire unie kwetsbaar voor een volgende recessie. Daarnaast bedreigen vier disruptieve krachten de eurozone.
Dit stelt Nicola Mai, portfoliomanager bij Pimco. Hij spreekt van gearrangeerd huwelijk dat in de huidige tijd zwaar onder druk staat.
Nu het effect van een ruim monetair beleid lijkt uitgewerkt en het instrumentarium van de ECB uitgeput raakt, is het aan overheden in de eurozone om de groei een impuls te geven. De kans dat het tot een overtuigend beleid komt is echter klein, stelt Mai.
Volgens Mai zijn de eurolanden met de meeste begrotingsruimte het minst bereid om hun begroting in te zetten. Hij noemt daarbij expliciet Nederland en Duitsland. Italië wil wel, maar heeft geen ruimte.
De eurozone als geheel heeft een begrotingstekort van een half procent en een staatsschuld ter grootte van 87% van het bbp. ‘Relatief gezond vergeleken met de andere grote economieën’, aldus Mai. ‘Maar de publieke financiën van de eurozone blijven verankerd op nationaal niveau, en de opkomst van nationalisme en populisme verkleinen de vooruitzichten op verdere economische en politieke integratie.’
Mai spreekt van vier ‘disruptieve krachten’ die de eurozone bedreigen. Zo kunnen de handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en China in combinatie met een groeivertraging de eurozone zwaar raken.
Met een overschot op de lopende rekening van 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) is de eurozone zeer gevoelig voor ontwikkelingen in de internationale handel. Export buiten de eurozone is goed voor 28 procent van het bbp van de muntunie, in de VS (12 procent) en China (20 procent) liggen de vergelijkbare percentages veel lager. China is echter wel een belangrijke exportbestemming.
Daarnaast winnen populistische partijen aan invloed en deze zijn voornamelijk anti-Europees. Dat maakt actie lastiger als er zich een crisis aandient. Op technologisch gebied heeft Europa behoorlijk terrein verloren aan de VS en China. De uitgaven aan R&D blijven achter, evenals de productiviteitsgroei.
Tot slot heeft de vergrijzing geleid tot nog hogere besparingen in de regio en daarmee de rente fors gedrukt, waardoor de risico’s niet goed worden doorberekend en kapitaalmarkten niet meer efficiënt kunnen werken. Hogere waarderingen van allerlei activa vergroten het risico van correcties.