Het monetaire beleid van centrale banken heeft ongewenste neveneffecten gehad: behalve tot hevige inkomensongelijkheid tussen mensen, heeft het de businessmodellen van banken en de rol van pensioenfondsen en verzekeraars ontwricht, stelt de president-commissaris van APG.
Bart le Blanc sprak met Fondsnieuws in het kader van de podcast-serie ‘This Time is Really Different’. Daarin zegt de topbestuurder van APG Groep, die 400 miljard euro beheert voor pensioenfonds ABP, dat centrale banken aanvankelijk succesvol in actie kwamen toen een implosie van het financiële stelsel dreigde, maar dat dat ruime monetaire beleid uiteindelijk gepaard ging met ongewenste neveneffecten.
Le Blanc, die in zijn loopbaan actief is geweest als topambtenaar, bankier en als bestuurder in de pensioen- en beleggingswereld, vraagt zich af of het doel van de lage rente wel is bereikt. ‘Het idee erachter was dat een lage rente bedrijven zou stimuleren tot investeringen.’
‘Maar die monetarie verruiming heeft echter niet geleid tot forse investeringsgolven. Integendeel, bedrijven hebben die lage rente gebruikt voor financiële transacties, voor herfinanciering van schulden en voor aankoop van eigen aandelen. Kortom, het heeft niet geleid tot nieuwe welvaart.’
Hij stelt dat het de hoogste tijd is dat ‘het monetaire beleid teruggaat in zijn hok’ en dat ‘de overheden naar voren stappen om met beleid de reële economie te ondersteunen’. Le Blanc zegt goede hoop te hebben dat dat ook gaat gebeuren.
Hij voegt er aan toe: ‘Ik moet wel constateren dat het voor overheden heel gemakkelijk was dat centrale banken voorop liepen en economische politiek maakten. Dat is nooit de keuze geweest van centrale bankiers, maar zij hebben zich in die positie laten drukken door overheden van verschillende pluimage.’
Le Blanc stelt dat ‘iedereen heeft gesurfd op het gemak van het monetaire beleid’ en dat ‘neo-liberalisme in het Westen de boventoon voerde’. Het was volgens hem ‘bonton om te vermijden dat overheden een meer actievere rol zouden moeten nemen. Het politieke debat over maatschappelijke vraagstukken is monddood geweest.’
Hogere schuldquote
De voormalige directeur-generaal Rijksbegroting op het ministerie van Financiën stelt dat deze pandemie grote gevolgen zal hebben voor economie en samenleving en ertoe zal leiden dat de rol van overheden aanzienlijk zal toenemen. Daarbij ziet hij een procentuele stijging van overheidsschulden niet als een probleem, omdat er door vergrijzing wereldwijd sprake zal zijn van een “level playing field” en Japan laat zien dat met een schuldquote van pakweg 200 procent - ook economisch - goed te leven is.
Een argument om de schuldquote te verhogen is volgens hem om grootschalige investeringen in samenleving en economie mogelijk te maken, bij voorbeeld ten behoeve van verduurzaming. Hij spreekt in dat verband van een ‘inclusief sociaal-economisch beleid’. Le Blanc denkt dat een combinatie van hogere investeringen en schulden, met hogere rentes goed is voor pensioenfondsen.
Eerdere interviews in het kader van de podcast-serie ‘This Time is Really Different’ waren met Jaap van Duijn, de voormalige beleggingstrateeg van Robeco en Lars Dijkstra, de CIO van Kempen Capital Management. Deze gesprekken worden gevoerd door Fondsnieuws-hoofdredacteur Cees van Lotringen.
Bekijk hier de podcasts van Fondsnieuws