Beleggers richten zich steeds meer op het selecteren van bedrijven die niet alleen economisch-strategisch sterk zijn, met goede balansen, maar die ook gericht zijn op een bredere waardecreatie, waarin rekening gehouden wordt met duurzame ontwikkeling en met het werknemersbelang. Kortom, terug naar het stakeholderskapitalisme.
Dat zegt Lars Dijkstra, de chief investment officer van Kempen Capital Management, die verantwoordelijk is voor de macro-economische visie en de asset-allocatie van de beleggingen van zijn institutionele- en particuliere klanten. Dijkstra kan bogen op een dertigjarige ervaring bij Kempen en bij het Philips Pensioenfonds.
Op uitnodiging van Fondsnieuws nam Dijkstra deel aan de podcast-serie This Time is Really Different, over de overeenkomsten, de verschillen en de gevolgen van de crises van 2008 en 2020.
Dijkstra spreekt van de “New active”, waarin professionele beleggers - in reactie op maatschappelijke ontwikkelingen en kritiek - steeds meer druk uitoefenen op (beursgenoteerde) bedrijven om een missie te formuleren die verder gaat dan louter het dienen van aandeelhoudersbelangen. ‘Het is een tijd waarin de bokken van de schapen worden gescheiden’, zegt Dijkstra in een gesprek met Fondsnieuws-hoofdredacteur Cees van Lotringen.
Friedman ging met Smith op de loop
In de achttiende eeuw stelde de grondlegger van het kapitalisme, Adam Smith, in zijn geschrift The Theory of Moral Sentiments dat een ondernemer meer doelen heeft na te streven dan enkel die van winstmaximalisatie. Een bedrijf had, in de visie van Smith, ook een maatschappelijk belang.
Dijkstra stelt dat econoom en Nobelprijswinnaar Milton Friedman met dat gedachtengoed in de tweede helft van de vorige eeuw op de loop is gegaan en dat men bedrijven hun gang moest laten gaan en dat er prioriteit moest worden gegeven aan winstmaximalisatie en dat dan alles goed zou komen.
Maar dat groeide in de afgelopen decennia compleet scheef en zijn we uit de bocht gevlogen. Na 2008 werden banken allerlei beperkingen, zoals kapitaalratio’s opgelegd. Dat zal nu ook zo gaan met het beursgenoteerde bedrijfsleven, aldus Dijkstra.
Terug naar Rijnlandse model
De CIO van Kempen Capital Management verwacht dat er een einde komt aan het Amerikaanse kwartaalkapitalisme als het overheersende model en dat Europa zal kiezen voor het zogenoemde Rijnlandse model, waarin bedrijven met meer belangen rekening houden dan enkel aandeelhoudersbelangen. Hij zegt daar zelf altijd een voorstander van te zijn geweest. ‘Laat dat de silverline van deze crisis zijn.’
Dijkstra, die een van de zestig economen was die een manifest ondertekende waarin de regering-Rutte werd opgeroepen om Italië in de coroncrisis met financiële hulp tegemoet te komen. vindt dat de centrale banken in 2008 een belangrijke, positieve rol hebben gespeeld in het voorkomen van de implosie van het financiële stelsel. Dit keer sprongen ze weer in.
‘Ik had dat niet gehoopt, maar het was wel nodig’, zegt Dijkstra. Hij vindt dat dit keer de overheden aan zet waren, maar in zijn optiek ‘waren ze weer te langzaam, te laat’.
‘Gelukkig is stabiliteitspact begraven’
Hij zegt: ‘Wij zaten op het scenario dat de fiscale autoriteiten veel meer zouden moeten doen om de economie te stimuleren, door extra overheidsuitgaven, bij voorbeeld om de energietransitie te stimuleren.’ Hij - en veel andere economen - bevelen dat ook aan.
Dat de rente zo laag is en blijft, komt maar beperkt vanwege het beleid van de ECB, maar omdat er simpelweg te weinig geinvesteerd en geconsumeerd wordt. Dijkstra zegt blij te zijn dat de criteria van het Stabiliteitspact van de EMU - een maximaal begrotingstekort van 3 procent - zijn opgeheven.
De Kempen-CIO verwacht dat deze crisis tot een verdere versterking van de rol van de overheid zal leiden, met meer stimulering, maar ook met meer regulering voor het bedrijfsleven, waarbij de verdeling van de welvaart tussen arbeid en kapitaal zich zal gaan normaliseren. ‘Historisch zie je altijd weer dat er een moment komt dat de wal het schip keert.’
Beluister ook in deze podcast-serie This Time is Really Different: