Europese banken hebben dit jaar voor een recordbedrag aan pandbrieven uitgegeven.
Vanwege aangescherpte regelgeving en onzekerheid op de financiële markten heeft deze vorm van financiering de afgelopen zes maanden een enorme vlucht genomen.
Pandbrieven worden ook wel ‘gedekte obligaties’ genoemd, omdat het leningen zijn met hypotheken als onderpand. Dit jaar is er in Europa voor 263,5 miljard dollar aan deze ‘covered bonds’ uitgegeven, tegen 207,5 miljard dollar in dezelfde periode vorig jaar. Dat blijkt uit cijfers van dataverzamelaar Dealogic.
‘We hebben het nog nooit zo druk gezien’, zegt kredietstrateeg Maureen Schuller van ING. ‘Vooral in het zogeheten jumbosegment van uitgiften boven de 1 miljard euro is er bijzonder veel activiteit.’
Riskanter
Schuldpapier is voor banken een belangrijke manier om geld aan te trekken. Tegenover de pandbrieven staan reguliere of ongedekte obligaties.
Belangrijkste verschil is dat bij een faillissement een houder van gewone obligaties geen aanspraak kan maken op de hoge-kwaliteithypotheken, want die zijn toegezegd aan de houder van de pandbrief.
Met andere woorden: beleggers in ongedekt papier staan bij een faillissement achter in de rij.
De opkomst van de pandbrieven resulteert in een uitholling van de reguliere bankbalans. Omdat een deel van de goede bezittingen al is ondergebracht in de gedekte obligaties hebben houders van gewone obligaties een minder sterke claim.
Die verschraling van de onderliggende waarde van de gewone bankobligatie vertaalt zich in hogere risico-opslagen voor dat papier. Dat wordt riskanter, en dus willen houders ervan een hogere compensatie.
Minder aantrekkelijk
‘Het is voor banken duurder om zich te financieren via ongedekte obligaties’, zegt Schuller. De risico- opslag boven de zogeheten risicovrije ruilrente van de gewone bankobligatie ligt een stuk hoger dan de opslag op pandbrieven.
Volgens Schuller is het door de nieuwe liquiditeitsvereisten van Basel 3 ook minder aantrekkelijk voor banken om dat gewone schuldpapier aan te houden. Dat heeft te maken met de zogeheten liquiditeitsratio’s waaraan banken moeten voldoen.
Staatsobligaties worden voor 100 procent meegeteld als liquide middelen. Voor bankobligaties met onderpand die zijn uitgegeven door andere banken is dat 85 procent.
‘Maar dat geldt niet voor de gewone bankobligaties’, aldus de kredietstrateeg.
Populairder
Minstens zo belangrijk is dat er onduidelijkheid is in hoeverre houders van gewone bankobligaties ook mee moeten betalen bij een faillissement. Houders van gedekte obligaties worden daarvan gevrijwaard.
Dus is de pandbrief nu populairder dan voor de crisis. Toen was die ook minder belangrijk: banken konden redelijk gemakkelijk aan geld komen zonder beleggers extraatjes te hoeven bieden.
Ondanks het recordjaar voor de gedekte obligaties is het niet één constante stroom van uitgiften. Begin dit jaar was het zeer druk, maar in juni viel de uitgifte van de pandbrieven sterk terug.
Dat had onder meer te maken met de Franse banken die zich op de vlakte hielden, toen ze vanwege hun blootstelling aan Griekenland het gevaar liepen op een verlaging van hun kredietstatus.
Copyright: Het Financieele Dagblad, 6 juli 2011