‘De huidige seculaire bear market kan nog zeker 5 jaar duren, want ondanks de zware koersval in 2008 is er nog geen sprake geweest van een marktcapitulatie die wel nodig is om een gezonde basis te leggen voor een duurzam herstel.’Dat zegt Martin Pring in een gesprek met Fondsnieuws. Pring is een van de pioniers van de technische analyse, waarover hij in 1979 het boek ‘Introduction to technical analysis’ schreef.Hij was vorige week in Nederland op uitnodiging van ABN AMRO Markets, dat recentelijk in samenwerking met Goldman Sachs een platform heeft gelanceerd waar weer gehandeld kan worden in turbo’s. Hierbij wordt klanten ook technische analyse aangeboden.
Seculiere bear market
Volgens Pring, mede-oprichter en eigenaar van de beleggingsmaatschappij Pring Turner Capital, zitten we sinds het begin van deze eeuw in een seculaire bear market.
Dat is een markt die in een langdurige neerwaartse beweging zit, maar die beweging wordt gemaskeerd door tussentijdse perioden van koersherstel.
‘In de seculaire bear market waar we in zitten, is de S&P 500 al met 60 procent gedaald en hebben we al twee recessies achter de rug.’
Trading range
‘Kijk je naar de reële aandelenprijzen tussen 1880 en 2010 en de Shiller Price Earnings in diezelfde periode, dan zou het mogelijk kunnen zijn dat nog niet al het leed is geschiet en er ook nog dalingen kunnen komen. Een langere periode met een “Trading Range” is niet uitgesloten’, oordeelt Pring.
‘Wij hebben de huidige seculiere bear market naast die van de periode 1900-1960 gelegd. Toen hadden we drie vergelijkbare crises.’
‘Die van 1900 duurde 19 jaar, kende zes recessies en de beurs daalde 75 procent. In 1929 was dat 20 jaar, 68 procent en 4 recessies en in 1960 16 jaar, 62 procent en 4 recessies. Als je naar die grafiek kijkt, dan kan de huidige seculaire bear market nog zeker 5 jaar duren.’
In de periode tussen oktober 2008 en het herstel in maart 2009, bevond de S&P 500 zich op een gemiddelde koerswinstverhouding van 12 tot 13. Maar uit het historische onderzoek van Robert Shiller blijkt volgens hem dat een echt herstel op de beurzen pas inzet bij een p/e van 7 à 8.
Psychologie
Pring: ‘Prijzen worden niet alleen bepaald door de fundamentals, maar ook door de psychologie van de beleggers. De huidige markt is een ”Secular bear market” waarbij een langere periode zou kunnen ontstaan waarin ook nog dalingen tot de mogelijkheden behoren.’
De technische analist, woonachtig in Florida, erkent dat het bij technische analyse altijd draait om ”probabilities” en nooit om ”certainties”.
‘Wij denken dat de prijs bepaald wordt door de houding van marktparticipanten. Daar komen trends uit voort. Wat precies de duur of de kracht van de verandering is, weten we niet. We denken echter wel dat we met technische analyse de verandering kunnen waarnemen daarop kunnen inspelen.’
Technische analyse verlangt volgens Pring een grote mate van discipline.
Momentum
‘Het komt er vooral op aan geen geld te verliezen. ‘Voor het rendement is risicomanagement uiteindelijk belangrijker dan het winst nemen. Het momentum is belangrijk, maar vanuit technisch analyse gaat het erom dat je echt weet dat een prijsontwikkeling een trend is. Daarom zeggen wij altijd stappen nooit te vroeg in.’