Terwijl het vermogen van vermogende Duitsers fors groeit, blijven traditionele private banken achter. De afhankelijkheid van rente-inkomsten botst steeds vaker met een spaarcultuur die beleggen ontmoedigt.
Het beheerd vermogen van traditionele Duitse private banken groeide in de afgelopen vijf jaar met zo’n 3 procent per jaar, becijferde consultant Zeb in december in haar Private Banking Study Germany 2025 op basis van een steekproef onder dertien Duitse instellingen. De inkomsten van de banken werden vooral in de afgelopen jaren sterk gedreven door rente-inkomsten op deposito’s. Een motor die aan kracht verliest zodra de rente normaliseert, waarschuwt Zeb.
Het tempo waarmee de rijkste Duitsers rijker worden, groeit intussen sneller. Huishoudens die op basis van hun vermogen tot het privatebanking- en wealthsegment horen, hadden eind 2024 samen een vermogen van 6.500 miljard euro. Dat is een groei van 8,6 procent ten opzichte van een jaar eerder.
Hoewel deze twee klantsegmenten samen nog geen 2 procent van alle particuliere huishoudens in Duitsland vertegenwoordigen, noemt Zeb ‘dit ogenschijnlijk kleine stukje van de taart’, ‘zeer veelbelovend’ voor banken. Het aantal privatebanking- en wealth-huishoudens nam in 2024 toe met 11 procent ten opzichte van een jaar eerder, terwijl de segmenten affluent banking en retail banking in dat jaar stagneerden.
Die groei trekt concurrentie aan. Zeb spreekt van een ‘zeer competitieve markt’ die zich richt op top-level-wealth management en high net worth individuals (HNWI’s). Vooral buitenlandse banken en in toenemende mate grootbanken richten zich op deze segmenten, merkt het consultancybureau. Ook regionale banken richten private banking in als afzonderlijke bedrijfstak en rollen het uit over de regio. Zij bedienen vooral het lagere en middensegment van private banking en profiteren van langdurige klantrelaties in hun zakelijke en particuliere klantenbestand.
Spaargeld
Waar het vermogen zit dat de rijkste Duitsers wél hebben maar niet bij de private banken stallen, staat niet in het rapport. Wel is bekend dat Duitse huishoudens een groot deel van hun vermogen aanhouden in spaargeld en spaartegoeden – wat verklaart waarom het verdienmodel van Duitse banken zo sterk afhankelijk is gebleven van rente-inkomsten.
Volgens Reuters houden Duitse huishoudens gemiddeld ruim 40 procent van hun vermogen in contanten of banktegoeden. Slechts 14 procent van het vermogen wordt belegd, aldus het persbureau in december. Het gemiddelde Europese huishouden belegt bijna 37 procent van het vermogen in aandelen en beleggingsfondsen, volgens in oktober gepubliceerde cijfers van Eurostat.
In een achtergrondgesprek met Investment Officer in het najaar van 2025 schetste Amundi Duitsland CEO Christian Pellis hoe diep de spaarcultuur in Duitsland verankerd is, en dat de stap van sparen naar beleggen in Duitsland allesbehalve vanzelfsprekend is. Dat komt volgens hem onder meer doordat Duitsland een van de weinige Europese landen is waar nog geen fiscaal voordeel bestaat om voor pensioen te beleggen.
Mensen zijn wel degelijk bezig met hun oude dag, benadrukte Pellis, maar spáren dus voor hun pensioen, in plaats van ervoor te beleggen. ‘Terwijl beleggen op de lange termijn beter zou zijn voor hun pensioen.’ Voor de economie van Duitsland zou dat ook beter zijn, zei Pellis, wijzend op het in 2025 door de regering gepresenteerde investeringsprogramma van 500 miljard euro, dat deels gefinancierd moet worden met leningen. ‘Dat vereist privaat kapitaal — dus mensen moeten hun geld aan het werk zetten in plaats van het op spaarrekeningen te laten staan. Tegelijkertijd moet de eerste pijler, het staatspensioensysteem, elk jaar met veel meer dan 100 miljard euro uit de federale begroting worden gesubsidieerd.’
Belang fiscaal voordeel
De Duitse overheid zal het pensioenprobleem moeten aanpakken, concludeert Pellis, en moeten beslissen wat het gaat doen met de tweede en derde pijler. ‘Mijn overtuiging is dat het eenvoudig moet blijven. Mensen moeten het kunnen begrijpen. En er moet een fiscaal voordeel aan zitten, want dat werkt. Je ziet dat in Frankrijk: daar is het fiscaal aantrekkelijk. Hetzelfde geldt voor het Verenigd Koninkrijk en Nederland. Als Duitsland dat ook doet, zal het meer mensen ertoe brengen om niet alleen te sparen, maar ook te beleggen.’
Uiteindelijk zou dat ook de assetmanagementsector helpen, beaamt Pellis. ‘En banken, want mensen hebben advies nodig’. ‘Sommigen zullen naar digitale banken gaan en alles zelf regelen, anderen laten zich beïnvloeden door influencers of zoeken informatie online. Weer anderen willen persoonlijk advies van een bankadviseur. Dat is het groeiscenario voor zowel asset managers als banken de komende jaren. Pensioen is wat mij betreft het grootste maatschappelijke vraagstuk voor de komende twee generaties.’