Beursfondsen die al een slecht jaar achter de rug hebben, krijgen niet zelden in december nog een extra klap. Ook nu deed het fenomeen zich voor in Amsterdam.
Een van de verklaringen is wat in beursjargon window dressing wordt genoemd. Fondsbeheerders die actief de aandelenportefeuille voor hun klanten beheren, willen niet dat ook de grote verliezers van de beurs op hun jaarrapportage pronkt. Zij zullen die aandelen nog voor de gongslag op 31 december willen verkopen. Of wanneer in zijn mandaat staat dat een bepaalde beursindex min of meer moet worden gekopieerd, zal de actief beherende fondsmanager toch een minder groot belang van de grootste verliezer in de portefeuille willen hebben. Deze verkoopdruk leidt tot extra lagere koersen in december.
Fondsmanager Simon van Veen van het Sustainable Dividends Value fund noemt dit een mogelijke reden voor het december-effect. Een andere reden is volgens Van Veen de ‘tax loss selling’ door Amerikanen. In het Amerikaanse systeem kunnen beleggers verliezen aftrekken voor de belasting, maar alleen als ze de stukken daadwerkelijk hebben verkocht. ‘Voor Nederlanders zelf niet van belang, maar voor de vele Amerikaanse beleggers in Nederlandse aandelen is het wel relevant.’
ING Groep
Neem bijvoorbeeld het aandeel ING Groep. Dit jaar wordt het bankbedrijf geplaagd door boetes vanwege laksheid in de constatering en melding van ongebruikelijke transacties en discussies over het salaris van topman Ralph Hamers. Het aandeel presteerde op de Amsterdamse effectenbeurs in 2018 niet goed en was met kop en schouders de grootste verliezer. Eind november was de koers gedaald tot 10,68 euro. Een gevoelig koersverlies ten opzichte van de €15,325 aan het begin van het jaar. Het betekent een koersval van 30,3 procent. Ter vergelijking: de AEX-index was per ultimo november over dezelfde periode gemeten nog geen 5 procent in waarde gedaald.
Decemberdrama
In de maand december ging de beurs nog verder onderuit zonder dat er zich echt nieuwe ontwikkelingen aandienden. De AEX-index daalde in deze dramamaand van 519,37 naar 481 punten, ofwel een verlies van 7,3%. En brekebeen ING? Dat verloor per aandeel in dezelfde periode nog eens 1,39 euro (13 procent). Veel meer dan de AEX en ook veel meer dan de Eurostoxx bankenindex (min 9%). Het bankaandeel kreeg nog een extra duwtje naar beneden, mogelijk omdat zo’n fonds de portefeuille ontsiert.
Ook bij de andere megaverliezers zoals Signify of Unibail-Rodamco-Westfield lijkt window dressing zichtbaar. Die aandelen daalden ook fors in de decembermaand, met respectievelijk 13,2 procent en 12,3 procent zonder een specifieke aanleiding. Alle significante dalers van 2018 verliezen in de laatste maand van het beursjaar bovenmatig.
Andersom wil de fondsbeheerder de winnaars van de beurs juist wel op zijn palmares hebben. Het kruideniersaandeel Ahold Delhaize, dat 60% van zijn omzet in de Verenigde Staten heeft en mede profiteert van de hogere dollarkoers, is binnen de AEX-index in 2018 met een koerswinst tot ultimo november van 20,3 procent, de grootste stijger. In de maand december moet Ahold ook in koers terug. Het aandeel verliest 3 procent, maar dit is veel minder dan de 7,3 procent van de naar marktkapitalisatie gewogen AEX-index. Ook voor het aandeel Wolters Kluwer valt een zelfde berekening te maken. De winst over de eerste elf maanden bedroeg 22,6 procent, het verlies in december blijft beperkt tot 4,6 procent.
Timing is lastig
Is dit een wetmatigheid waarmee geld is te verdienen? ‘Uit onderzoek blijkt dat mede vanwege de kosten van aan- en verkoop het lastig is om aan dit effect geld te verdienen’, stelt Van Veen. ‘Ook de timing is lastig’. Onderzoekers van Harvard naar ‘window dressing’ constateren dat vooral managers met een slecht handelsinzicht dit toepassen. Het komt de langjarige prestatie van hun beleggingen niet ten goede komt.
Alex Otto, voorheen directeur van Delta Lloyd Asset Management, had er niet zoveel mee. Hij beschouwde window dressing als ‘achter de massa aan hobbelen’, of kluitgedrag. ‘Het heeft allemaal weinig te maken met het zoeken naar goed geleide, ondergewaardeerde bedrijven met een mooi dividendrendement’, zo schreef hij in 2012. ‘Mijn reactie is eerder tegengesteld.’
Van Veen waarschuwt: ‘De kans is groot dat je simpelweg te laat bent. Volgende maand hebben we immers te maken met het veel bekendere fenomeen van het januari-effect. Dit is het effect dat aandelen die in het laatste kwartaal van het voorgaande jaar erg gedaald zijn vaak een goede performance laten zien in de eerste maand van het nieuwe jaar.’
Copyright: Het Financieele Dagblad, 31 december 2018